تحریک برای خرید یا تشویق به دلالی ؟

خرید خودرو از سامانه
خرید خودرو از سامانه

وزارت صمت با نیت ساماندهی بازار، فروش خودرو را در دست گرفته است، برای نشان دادن خوب و موفق بودن این طرح هم از ابزارهای مختلف استفاده می کند، اما مشخص نیست این کار تحریک برای خرید خودرو از سامانه است یا تشویق به دلالی؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، وزارت صمت از اسفند ماه سال ۱۴۰۱، به منظور ساماندهی بازار، دوباره فروش خودرو را در دست گرفت. برای این کار اقدام به فروش در طرح یکپارچه کرد و سامانه ای هم برای آن راه اندازی کرد. یعنی دوباره به همان روشی بازگشت که در شهرویور ماه چراغ خاموش از آن عقب نشینی کرده بود.

بازگشت به شیوه مطلوب صمت

اما بازگشت شواری رقابت و مخالفت با عرضه خودرو در بورس کالا و تأکید بر فروش در سامانه، مقدمات بازگشت به شیوه مطلوب وزارت صمت را فراهم کرد. وزارت صمت نیز عنان کار را در دست گرفت و پیش از آغاز سال جدید توانست از طریق سامانه دو طرح پیش فروش خودروهای وارداتی و خودروهای تولید داخل را اجرا کند.

در هر صورت و به دلایل مختلف از طرح فروش یکپارچه استقبال ۹۵۰ هزاری به عمل آمد. به نظر می رسد وزارت صمت در این پیش فروش ها به برخی از اهداف خود هم رسیده است. از یک سو، با احتساب پیش فروش خودروهای وارداتی، بیش از یک میلیون تقاضا را از بازار خارج و از سوی دیگر توانست به جمع آوری نقدینگی سرگردان کمک شایانی کند.

بنابراین طبیعی است که بر ادامه و استمرار این روش اصرار دارد و سعی می کند با ابزارها و روش های مختلف به مزیت های این طرح اشاره کند.

توئیت سخن‌گوی وزارت صمت

چندی پیش نیز سخن‌گوی وزارت صمت، امید قالیباف، برای ترغیب مردم به منظور خرید خودرو در طرح فروش یکپارچه در حساب توئیتر خود نوشت:

“اردیبهشت و خرداد ۲۵۰  هزار خودرو تحویل متقاضیان می شود. مرحله دوم ثبت نام از ۱۶ اردیبهشت شروع می شود. اختلاف قیمت خودرو در طرح یکپارچه با بازار زیاد است، مثلاً در مورد شاهین ۳۰۰ میلیون تومان ارزان تر؛ انتخاب با شماست که از بازار آزاد بخرید یا در طرح یکپارچه شرکت کنید.”

یک توئیت وسوسه کننده

شاید امید قالیباف این توئیت را با نیت و هدفی خیر منتشر کرده است، اما آیا به جای تحریک به خرید، تشویق به دلالی نیست؟ چند درصد از افراد مجاز به ثبت نام، حاضر هستند، حتا در صورت عدم نیاز، قید سود ۳۰۰ میلیون تومانی را بزنند؟ سودی که نیاز به زحمت و سرمایه گذاری و تخصص خاصی هم نداشته و مبتنی بر بخت و اقبال است. در عین حال، با توجه به ماهیتی که پیدا کرده است، بسیاری از مردم معتقد هستند که اگر شرکت نکنند، این فرصت را از دست خواهند داد. بسیاری از افراد، دسترسی و کسب سودهای این چنینی را حق خود می دانند، هر چند که در نهایت، هزینه تصمیم های رانت‌محور از جیب خودشان پرداخته خواهد داشت. پس با این نگاه چاره دیگری پیش روی آنان نخواهد ماند.

تفکری که رانت خلق می کند

در واقع، تفکری که بر صنعت خودروسازی قالب شده، مقدمات شکل گیری این دیدگاه را فراهم کرده است. دیدگاهی که عوامل غیر اقتصادی از جمله تحریم ها و تصمیم های اشتباه اقتصادی در سطح کلان حکمرانی  اقتصادی کشور باعث تقویت آن شده است. در این گیرودار اصلاح عادلانه قیمت ها یکی از روش هایی بود که در صورت اجرای درست و اصولی می توانست، آرام آرام بساط رانت را جمع کند. البته در سطح بیرونی و نمای ظاهری صنعت خودروسازی کشور این اتفاق رخ می داد، چون سویه پنهان و نیمه تاریک این ماجرا، یعنی تأمین کنندگان داخلی مواد اولیه، همچنان در سایه امنیت و دور از دید مردم بودن، پر قدرت مسیر خود را طی می کنند. صد البته این حرکت آرام و پرسود و اثرگذار تأمین کنندگان مواد اولیه هم در پناه تفکری است که رانت خلق می کند، ادامه دار خواهد بود.

قیمت فرمان پذیر نیست

در هر صورت قیمت های امروز بازار و فاصله قیمت وسوسه کننده و جذابی که دارد، یکی از آثار و معلول های دخالت ها و اقتصاد دستوری است. هر چه قدر هم که متولیان با دلسوزی تمام و کمال و از صمیم قلب بخواهند که با ارسال نامه، تثبیت قیمت ها، ایجاد محدودیت ها و راهکارهایی این چنین، بازار را کنترل کنند، امکان پذیر نخواهد بود. در واقع، قیمت فرمان پذیر نخواهد بود، حتا اگر تفنگ بالای سرش بگذارند. نه تنها در ایران بلکه در هیچ کجای دنیا، نمونه موفقی از اقتصاد دستوری وجود ندارد. در این شرایط، دولت ها و مسئولان می آیند و می روند و این مردم هستند که تاوان ندانم کاری، آزمون و خطا و ساده انگاری در اقتصاد را با جان و جوانی و مال خود می پردازند.

تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال تلگرام و اینستاگرام اسب بخار دنبال کنید.