آیا حضور شورای رقابت در قیمت گذاری خودرو لازم است؟

وقتی خودرویی، چشمان ما را جذب خود می‌کند و به دنبال خود می‌کشد، صرفنظر از زیبایی، برند، اندازه و نوع، نخستین چیزی که در ذهن تداعی می‌شود موضوعی نیست جز قیمت آن؛ مساله‌ای آنقدر مهم و اساسی که اگر منطقی و در حد توان باشد، مشتری را همچنان دنبال خود می‌کشاند و اگر خارج از محیط مالی او باشد، همان‌جا ذهن خود را با آن وداع می‌دهد.

به گزارش خودرونویس، اما این قیمت از کجا تعیین می‌شود و چه شاخصه‌هایی باعث می‌شود که یک خودرو قیمتی ۱۰۰ میلیون تومانی داشته باشد و دیگری با ویژگی‌های تقریبا مشابه با قیمتی کمتر یا بیشتر عرضه شوند. در حال حاضر، نیز زمزمه‌هایی در خصوص افزایش قیمت در بازار به گوش می‌رسد. در این میان، نقش شورای رقابت در قیمت‌گذاری کلیدی است و به‌عبارتی هرچه در بازار می‌تراود از همین شورا می‌جوشد. از این رو، برای بررسی موضوع و نقش عوامل کلیدی در موضوع قیمت، گفت‌وگویی را با کارشناسان حوزه صنعت خودرو ترتیب داده‌ایم تا مساله را کارشناسانه‌تر واررسی کنیم.

امرالله امینی از کارشناسان صنعت خودرو با اشاره به معیارهای تعیین قیمت از سوی شورای رقابت گفت: این شورا بر اساس اساسنامه‌ای که دارد در این موضوع دخالت می‌کند تا شرکت‌ها از قاعده بازار رقابتی عدول نکنند و قیمت را از حد مشخصی بالاتر نبرند.

امینی ضمن تایید عدم موفقیت نقش شورای رقابت در این صنعت به هجمه انتقادات به این شورا از سوی منتقدان و کارشناسان و خود خودروسازان اشاره کرد و گفت: اصولا در کشور ما ساز و کارهایی همچون شورای رقابت جواب نمی‌دهد، چرا که کار و نتیجه شورای رقابت در فضایی می‌تواند موثر واقع شود که دخالتی از سوی عناصر و سازمان‌های دیگر در کار نباشد. در واقع، این شورا نیازمند کار کردن در شرایطی شفاف است. اما این نکته را هم نمی‌توان نادیده گرفت که از الزامات خود شورا برخورداری از یک کارگروه تخصصی است که متاسفانه شورای رقابت نه تخصص کافی دارد نه شرایط لازم.

این کارشناس خودرو در پاسخ به این سوال که چرا افزایش قیمت ارز، در قیمت‌گذاری خودروهای داخلی نیز به همان نسبت چشمگیر است، تصریح کرد: حدود ۱۵ سال پیش خودروسازان اعلام کردند که به خودکفایی رسیدیم و این موضوع را صراحتا در خودروهایی مثل پراید و پژو ۴۰۵ تایید کردند.

او افزود: اما حالا که ارز گران شده است تغییر جهت داده و می‌گویند ما به ارز وابسته هستیم و این وابستگی را بعضا تا ۷۰ درصد اعلام می‌کنند. این ضعف مدیریتی است که خودروساز شفافیت لازم را در کار خود ندارد. این موضوع در خودروهای خارجی نیز تاثیر دارد و واردکننده‌ها از آب گل‌آلود ماهی می‌گیرند. گران‌شدن ارز صد در صد در واردات تاثیر دارد، اما خب الان دلار ۴۲۰۰ تومان اعلام شده است، اما همه واردکنندگان ملاک را دلار بالای ۵۰۰۰ تومان قرار می‌دهند و می‌گویند وقتی دلار گران بود وارد کردیم.

امینی در ادامه به موضوع انحصاری بودن تولید خودرو و نقش انحصار در افزایش قیمت آن در کشور اشاره کرد و گفت: در حال حاضر، می‌توان گفت که ۷۰ درصد از خودروهای داخلی را پراید و پژو تشکیل می‌دهند و به عبارتی بازار در انحصار دو شرکت ایران خودرو و سایپا است. چون انحصار وجود دارد، مشتری تابع تولیدکننده می‌شود. به‌عنوان مثال، انبار پر از خودرو است، اما در بازار وجود ندارد؟! این یعنی چه؟ همین سیاست‌ها و بازی‌هاست که باعث می‌شود تقاضا بالا برود و این یعنی افزایش قیمت.

این کارشناس صنعت خودرو در پاسخ به این سوال که آیا خودروسازان داخلی در آستانه ورشکستگی و ضرر و زیان‌دهی هستند، گفت: درست است که خودروسازان در وضع خوبی نیستند، اما شرکت‌هایی همچون سایپا، ایران‌خودرو و پارس‌خودرو به‌دلیل حمایت بیش از حد دولت و تولید انحصاری، سرپا باقی خواهند ماند و به ورشکستگی نخواهند رسید. به‌عنوان مثال، ایران خودرو تعداد زیادی شرکت وابسته دارد که بعضا ضررده هستند مثل ایران خودرو دیزل که ضرر آن را ایران‌خودرو جبران می‌کند، راهکار این است که شرکت‌های زیرمجموعه ضررده را تعطیل کنند یا از وابستگی خارج کنند.

رضا رضایی، از فعالان صنعت قطعه‌سازی مقوله قیمت‌گذاری از سوی یک نهاد – که در حال حاضر از سوی شورای رقابت صورت می‌گیرد – را کاری عبث خواند و گفت: قیمت‌گذاری در شرایط کنونی به جز اینکه گرفتاری و موانع بر سر راه تولیدکننده ایجاد می‌کند، نتیجه دیگری ندارد.

او ادامه داد: این کار در واقع یک فعالیت زاید است که جز دردسر چیز دیگری ندارد. بازار خودرو بازار عرضه و تقاضاست و تولیدکننده باید با شناسایی سلیقه مشتری و ارایه محصول با کیفیت، قیمت را تعیین کند نه یک سازمان دیگر. این کار در مجموع یکی از فاکتورهایی است که مانع از رشد این صنعت به‌طور طبیعی می‌شود و به مثابه مانعی است که صنعت را در حال درجا زدن نگاه داشته است.