علی طجوزی
۲۴ مرداد ۱۴۰۵ | ۱۴:۰۰
یادداشت
خودروی فرسوده ممنوع، فقر پابرجا؛ اسقاط اجباری در اقتصاد فقیر با وام ۴۰۰ میلیونی
تصمیم جدید برای محدودکردن تردد خودروهای فرسوده در کلانشهرها، در ظاهر گامی برای کاهش آلودگی هوا، مصرف سوخت و نوسازی ناوگان است؛ اما در شرایطی که بخش بزرگی از جامعه با تورم و کاهش قدرت خرید دستوپنجه نرم میکند، این پرسش جدیتر از همیشه مطرح میشود؛ وقتی مردم توان خرید خودروی نو ندارند، ممنوعیت استفاده از خودروی قدیمی قرار است چه مشکلی را حل کند؟
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، ابلاغ اصلاحیه آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، عملاً مسیر تازهای برای افزایش محدودیت خودروهای فرسوده باز کرده است. براساس اعلام مسئولان، این خودروها از تردد در کلانشهرها منع خواهند شد و محدودیتهایی مانند ممنوعیت نقلوانتقال و تعویض پلاک نیز برای آنها در نظر گرفته شده است. قرار است کدهای جریمه هوشمند نیز بهصورت سیستمی از سوی پلیس راهور اعمال شوند.
در کنار این محدودیتها، دولت از تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی برای نوسازی خودروهای فرسوده سخن میگوید؛ وامی که قرار است بخشی از هزینه خرید خودروی جایگزین را پوشش دهد. مسئله اینجاست که بازار خودرو مدتهاست از محدوده ۴۰۰ میلیون تومان عبور کرده است.
ممنوعیت واقعی است، قدرت خرید چطور؟
اگر هدف سیاستگذار واقعاً نوسازی ناوگان است، باید میان وادارکردن مردم به اسقاط و فراهمکردن امکان خرید خودروی جایگزین تفاوت قائل شد.
مالک خودروی فرسوده لزوماً فردی نیست که از سر بیتوجهی، خودرویش را تعویض نمیکند. در بسیاری از موارد، همین خودرو ارزانترین و شاید تنها وسیله حملونقل خانواده است. برای راننده تاکسی اینترنتی، وانتدار، صاحب خودروی خدماتی یا فعال حوزه حملونقل نیز خودرو فقط وسیله رفتوآمد نیست؛ ابزار کسب درآمد است.
اگر چنین خودرویی از تردد در کلانشهرها منع شود، مالک با یک انتخاب ساده روبهرو نیست. او باید وسیلهای را که توان خریدش را ندارد جایگزین کند یا در اثر محدودیتهای روزافزون، درآمد و امکان جابهجایی خود را از دست بدهد.
وام ۴۰۰ میلیونی در برابر قیمت چندمیلیاردی
مشکل اصلی، اصل پرداخت وام نیست؛ مسئله نسبت این تسهیلات با هزینه واقعی نوسازی است.
وقتی قیمت خودروهای صفرکیلومتر فاصله زیادی با توان مالی خانوارها دارد، ۴۰۰ میلیون تومان نمیتواند بهتنهایی موتور نوسازی ناوگان باشد. حتی اگر ارزش خودروی فرسوده و گواهی اسقاط نیز به این رقم اضافه شود، بسیاری از مالکان همچنان با فاصله قابلتوجهی تا قیمت خودروی جایگزین روبهرو خواهند بود.
در چنین شرایطی، سیاست نوسازی ممکن است به سیاست حذف تبدیل شود؛ حذف خودروهای فرسوده، بدون آنکه مالک آنها توان ورود به بازار خودروهای جدید را داشته باشد.
اسقاط اجباری یا نوسازی واقعی؟
ضرورت خروج خودروهای بسیار فرسوده از ناوگان قابل انکار نیست. مصرف سوخت بالا، آلایندگی، ایمنی پایین و هزینه سنگین نگهداری این خودروها، مشکلات واقعی اقتصاد و جامعه هستند؛ اما نوسازی ناوگان فقط با ممنوعیت و جریمه اتفاق نمیافتد.
اگر دولت میخواهد مالک خودروی فرسوده را به سمت اسقاط سوق دهد، باید قیمت خودروی جایگزین، ارزش واقعی خودروی فرسوده، میزان تسهیلات، توان بازپرداخت خانوار و امکان تأمین خودروهای اقتصادی را نیز در نظر بگیرد.
در غیر این صورت، ماده ۱۰ و آییننامه اجرایی آن بیش از آنکه به معنای نوسازی ناوگان باشند، به ابزاری برای محدودکردن انتخاب کمدرآمدترین بخش بازار خودرو تبدیل خواهند شد.
چه کسی هزینه اسقاط را میپردازد؟
پرسش امروز این نیست که آیا خودروهای فرسوده باید از ناوگان خارج شوند یا نه؛ پاسخ این پرسش روشن است. مسئله اصلی این است که چه کسی هزینه این خروج را پرداخت میکند؟
اگر قرار باشد تمام هزینه بر دوش مالک خودروی فرسوده قرار گیرد، آن هم در شرایطی که توان خرید خودروی نو را ندارد، نمیتوان انتظار داشت این طرح بدون هزینه اجتماعی اجرا شود.
نوسازی زمانی معنا پیدا میکند که دولت ابتدا امکان جایگزینی را فراهم کند و سپس محدودیتها را به اجرا بگذارد؛ نه اینکه ابتدا راه تردد را ببندد و بعد وام ۴۰۰ میلیون تومانی را بهعنوان راه نجات معرفی کند.
در اقتصادی که فاصله میان درآمد مردم و قیمت خودرو هر روز بیشتر میشود، وام ۴۰۰ میلیونی شاید در محاسبات سیاستگذار عدد بزرگی باشد، اما در بازار خودرو الزاماً پول بزرگی نیست. اگر این فاصله نادیده گرفته شود، طرح اسقاط ممکن است پیش از آنکه خودروهای فرسوده را از چرخه خارج کند، مالکان کمدرآمد را از بازار خودرو و حتی بازار کار بیرون براند و بر دامنه فقر و بیکاری بیفزاید.
بیشتر بخوانید:
از بنزین تا خودروی فرسوده؛ چرا همیشه مردم باید هزینه تصمیمهای غلط را بدهند؟
اعلام جزییات آییننامه جدید تعیین سن فرسودگی خودروها
تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال
تلگرام
و
اینستاگرام
اسب بخار دنبال کنید.
خودروی فرسوده
لیبرالهای دولتی فقط با گران کردن، کشور را اداره می کنن.خدا شر آنها را از سرما کم کنه
لعنت به اون کسی که این طرح رو داده
خیلی ها مثل من ماشینشون قسطی و بیمه هم قسطی هستش
حالا فکر ماهارو نکردن که داریم با همین ماشین مدل پایین امرار معاش میکنیم
با ۴۰۰ میلیون وام مگه میتونیم ماشینهای آشغال ایرانخودرو و سایپا رو بخریم
هر ماشینی بخوایم بخریم بالای میلیارده لعنت به این دولت و مسئولای حرومزادش
با چهارصد تومان چه بخریم
جالب اینه که هوف اصلا آلودگی هوا و مصرف سوخت نیست
چون آشغالهای جدیده ایران خودرو و … به مراتب پرمصرف تر و آلوده زا ترند
هدف فقط ایجاده بازار برای این آشغالساز های شبه دولتی و حرومزادست
مدیران ایران خودرو و سایپا این طرح رو دادن چون این مرحله ثبت نام واسه خودرو کم بودبا این کار فروش اونا بالا میره
ای بد بختای روزگار خدا روزگار شمارو هم اسقاط کنه انشالله
سلام من یک وانت دارم که با اون خرج ۵ نفر را میدم وقتی من توان این رو ندارم که ماشینم رو باچند مدل بالاتر جابجا کنم چطور میتونم یک وانت صفر که الان شده بالای۲میلیارد بخرم وقسط بدم به نظر من این سیاست خیلی جای تفکر داره و باید این امکان فراهم بشه که افراد با آسودگی خاطر بیان و ماشین اسقاط کنند نه اینکه یه درد به درداشون افزوده بشه و بیکار بشن
این طرح در راستای طرح های بنزینی دولت و عصبانی کردن مردم با چهارصد میلیون کدوم خودروی داخلی خریداری میشه ؟
نکته مهم این که خودروهای قدیمی مثل پراید مصرف بنزین کمتری نسبت به خودروهای صفرکیلومتر دارن.
تجربه من از پراید (مدل ۸۴ با کارکرد بالای ۲۰۰ هزار کیلومتر )که داشتم و بعد کوئیک و حالا رانا پلاس صفر کیلومتر این واقعا نشون داد که مصرف پراید مدل ۸۴ کمتر از کوئیک و رانای صفر بود!
با این مصرف بالا نه تنها کمبود بنزین جبران نمیشه تازه بیشتر هم میشه.
فک کنم وقتی سمند قیمت کارخونه ش ۷۰۰ تومن بوده این مبلغ وام رو بستن ولی تا روال اداریشو گذرونده شده الان :))
یه موقعی ارز ترجیحی بود و قیمت دستوری. مشتری توی صف طولانی با محدودیت جدی ماشین و باطری و لاستیک ارزون قیمت خریداری می کرد (اینکه چه بلایی سر تولید کننده ها میومد که به کنار). اون موقع این وام ۴۰۰ تومنی توجیه داشت.
ولی با اون قیمتای کنترل شده، ۱۰ درصد این کالا هم گیر مستحقش نمیومد و ۹۰ درصدش مال دلالا بود پس گفتن بیایم جمعش کنیم چون تولید کننده و دولت مصرف کننده ضرر میکنن و دلال سود. خیلیم قشنگ عالی ولی دوستان اگه این کارو کردین دیگه سیاستای وام و اسقاط و غیره تون هم باید وقف داده بشه!
با دیدن نیمه پر لیوان میگم این ناشی از بی فکری و سهل انگاری و تنبلی و بی لیاقتی و بیسوادیه! همیشه همینطور بود که تغییرات اساسی که رخ میده همه وجوه دیده نمیشه و یه اینجور گندی بالا میاد: یکم دورتونو نگاه کنید ببنید نرخ تکدی گری و بزهکاری توی جامعه امسال چند برابر شده، با این کار میخواید آدم حلال خور زحمت کش رو هم اضافه کنید به اون جمع؟
اگه راست میگید به شرط ساماندهی شغل افرادی که دارن با خودرو فرسوده کار میکنن؛ یه سمند نو به هر کدام درجا اجاره به شرط تملیک بدید و قرارداد ۵ ساله کاری با ذکر باز بازپرداخت به هر کدام بدید. آدم کاری هم خودش سود میکنه و هم به کارفرماش سود میرسونه، ناوگانم که نو میشه و بهره وری جامعه هم میره بالا