انجام این موارد جلوی خرابی بلبرینگ چرخ را می‌گیرد

بلبرینگ چرخ از آن قطعاتی است که معمولاً تا زمان شروع صدای زوزه یا ایجاد لقی کسی به آن توجه نمی‌کند؛ در حالی که، این قطعه کوچک هر لحظه وزن خودرو، ضربه‌های جاده و سرعت بالای چرخش را تحمل می‌کند. خرابی بلبرینگ می‌تواند ابتدا با یک صدای خفیف شروع شود و در ادامه به لرزش، آسیب به توپی و حتی کاهش ایمنی خودرو منجر شود. خبر خوب این است که بخشی از خرابی‌های بلبرینگ قابل پیشگیری هستند؛ به شرط آنکه فشارهای اضافی، نصب اشتباه و نشانه‌های اولیه خرابی را جدی بگیریم.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، بلبرینگ چرخ وظیفه دارد اجازه دهد چرخ با کمترین اصطکاک ممکن حول محور خود بچرخد و در عین حال نیروهای عمودی و جانبی را تحمل کند. در خودروهای امروزی، بلبرینگ اغلب داخل مجموعه توپی قرار گرفته و در بسیاری از مدل‌ها به شکل آب‌بندی‌شده و بدون نیاز به گریس‌کاری دوره‌ای ساخته شده است.

این به آن معنا نیست که بلبرینگ به مراقبت نیاز ندارد. مراقبت از این قطعه بیشتر از آنکه شامل سرویس مستقیم باشد، به جلوگیری از وارد شدن فشار و ضربه غیرضروری مربوط می‌شود.

چاله و جدول، دشمن اصلی بلبرینگ هستند

یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش عمر بلبرینگ چرخ، ضربه شدید است. افتادن با سرعت در چاله، برخورد محکم با جدول یا عبور سریع از دست‌انداز می‌تواند نیروی بسیار بزرگی را در مدت زمانی بسیار کوتاه به مجموعه چرخ منتقل کند.

این ضربه ابتدا توسط تایر و رینگ جذب می‌شود، اما بخش قابل توجهی از آن به توپی و بلبرینگ نیز می‌رسد. اگر شدت ضربه زیاد باشد، مسیر حرکت ساچمه‌ها یا رولرهای داخلی بلبرینگ ممکن است آسیب ببیند و خرابی از همان لحظه آغاز شود، حتی اگر راننده در ابتدا صدایی نشنود.

به همین دلیل اولین راه افزایش عمر بلبرینگ، ساده‌ترین توصیه ممکن است: سرعت را پیش از دست‌انداز کم کنید و تا جای ممکن از برخورد مستقیم با چاله‌های عمیق جلوگیری کنید.

در جاده‌های ناهموار، همین سبک رانندگی می‌تواند علاوه بر بلبرینگ، عمر تایر، رینگ، کمک‌فنر و قطعات جلوبندی را نیز افزایش دهد.

خودرو را بیش از ظرفیت بار نزنید

بلبرینگ برای تحمل وزن مشخصی طراحی شده است. وقتی خودرو به‌طور مداوم بیشتر از ظرفیت مجاز بار حمل می‌کند، نیروی واردشده به بلبرینگ‌ها افزایش پیدا می‌کند.

این مسئله به‌خصوص در وانت‌ها، خودروهای تجاری و خودروهایی که مرتب بار سنگین یا سرنشین زیاد حمل می‌کنند اهمیت بیشتری دارد.

بار اضافی فقط روی فنر و کمک‌فنر فشار نمی‌آورد؛ بلبرینگ چرخ نیز باید وزن بیشتری را در هر دور تحمل کند. اگر این وضعیت با جاده ناهموار و سرعت بالا ترکیب شود، عمر قطعه می‌تواند به شکل محسوسی کاهش پیدا کند.

بنابراین رعایت ظرفیت مجاز خودرو فقط موضوع ایمنی یا مصرف سوخت نیست؛ مستقیماً روی عمر سیستم تعلیق، تایر و بلبرینگ‌ها نیز اثر دارد.

مهره چرخ و مهره پلوس باید با گشتاور درست بسته شوند

یکی از مهم‌ترین و در عین حال کمتر دیده‌شده‌ترین دلایل خرابی زودهنگام بلبرینگ، نصب اشتباه است. در بسیاری از خودروهای جدید، میزان فشاری که توسط مهره پلوس یا مجموعه توپی به بلبرینگ وارد می‌شود اهمیت زیادی دارد. اگر مهره بیش از حد سفت یا کمتر از حد استاندارد بسته شود، بار داخلی بلبرینگ از وضعیت طراحی‌شده خارج می‌شود.

سفت کردن بیش از حد ممکن است فشار اضافی روی مجموعه ایجاد کند و شل بودن نیز می‌تواند باعث ایجاد لقی و ضربه داخلی شود.

به همین دلیل تعویض بلبرینگ یا پلوس کاری نیست که صرفاً با «هرچقدر زور بیشتر، بهتر» انجام شود. استفاده از ترک‌متر و رعایت عدد توصیه‌شده کارخانه اهمیت زیادی دارد.

همین موضوع درباره پیچ‌های چرخ نیز صدق می‌کند. بستن غیریکدست یا بسیار شدید پیچ‌ها می‌تواند به مجموعه توپی و دیسک فشار نامناسب وارد کند.

نصب بلبرینگ با چکش می‌تواند عمر آن را همان روز تمام کند

در بسیاری از بلبرینگ‌ها، روش نصب به اندازه کیفیت خود قطعه اهمیت دارد. اگر بلبرینگ پرسی باشد، باید با ابزار مناسب و با وارد کردن نیرو به قسمت صحیح آن نصب شود. وارد کردن فشار از مسیر اشتباه می‌تواند نیرو را از طریق ساچمه‌ها به رینگ داخلی یا خارجی منتقل کند و سطح داخلی بلبرینگ را پیش از اولین کیلومتر حرکت آسیب بزند.

کوبیدن مستقیم بلبرینگ با چکش نیز یکی از روش‌هایی است که ممکن است قطعه نو را همان زمان نصب معیوب کند. در چنین شرایطی راننده تصور می‌کند «بلبرینگ جدید بی‌کیفیت بوده»، در حالی که مشکل ممکن است از روش نصب باشد. بنابراین برای این قطعه، تعمیرکار و روش نصب درست تقریباً به اندازه برند بلبرینگ اهمیت دارد.

از قطعه بی‌کیفیت انتظار عمر طولانی نداشته باشید

بازار بلبرینگ نیز مانند بسیاری از قطعات خودرو با نمونه‌های بی‌کیفیت و تقلبی روبه‌روست. بلبرینگ قطعه‌ای است که کیفیت فولاد، دقت ساخت مسیرهای داخلی، آب‌بندی و گریس داخل آن مستقیماً بر عمرش اثر دارد. اختلاف کیفیت ممکن است از بیرون مشخص نباشد، اما بعد از چند هزار کیلومتر خودش را نشان دهد.

صرفه‌جویی در خرید بلبرینگ بسیار ارزان و نامطمئن ممکن است در نهایت به پرداخت دوباره هزینه قطعه و اجرت منجر شود. به‌خصوص در خودروهایی که بلبرینگ به‌صورت یکپارچه با توپی یا سنسور ABS عرضه می‌شود، خرابی دوباره می‌تواند هزینه بالاتری ایجاد کند.

آب و آلودگی را وارد بلبرینگ نکنید

بلبرینگ‌های جدید معمولاً آب‌بندی شده‌اند و گریس داخلی آنها قرار نیست با محیط بیرون تماس داشته باشد. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که آب‌بندی آسیب ببیند.

ورود آب، گل یا گردوغبار به داخل بلبرینگ باعث آلودگی گریس، خوردگی قطعات داخلی و فرسایش سریع سطح تماس می‌شود. به همین دلیل اگر کاسه‌نمد یا آب‌بندی مجموعه توپی آسیب دیده باشد، نباید آن را بی‌اهمیت دانست. شست‌وشوی بسیار پرفشار نیز اگر مستقیماً و از فاصله بسیار نزدیک روی مجموعه توپی و آب‌بندی‌ها انجام شود، کار مناسبی نیست. در خودروهایی که مرتب وارد آب، گل یا مسیرهای آفرودی می‌شوند، بررسی دوره‌ای مجموعه توپی اهمیت بیشتری دارد.

رینگ و اسپیسر نامناسب می‌توانند فشار را بیشتر کنند

یکی از عوامل مهم و کمتر مورد توجه، تغییر مشخصات چرخ است. اگر رینگی با آفست نامناسب نصب شود یا از اسپیسرهای ضخیم برای بیرون آوردن چرخ استفاده شود، محل اعمال نیرو نسبت به بلبرینگ تغییر می‌کند. به زبان ساده، چرخ مانند یک اهرم بلندتر عمل می‌کند و فشار بیشتری روی بلبرینگ وارد می‌شود.

هرچه چرخ بیشتر از موقعیت مهندسی‌شده کارخانه فاصله بگیرد، احتمال افزایش بار جانبی روی بلبرینگ بیشتر می‌شود. بنابراین تغییر ظاهر خودرو با رینگ‌های بسیار عریض، آفست نامناسب یا اسپیسرهای غیراصولی ممکن است فقط مسئله زیبایی نباشد؛ این تغییرات می‌توانند عمر بلبرینگ، جلوبندی و حتی سیستم فرمان را کاهش دهند. اگر قرار است رینگ تغییر کند، بهتر است ابعاد، وزن و آفست آن تا حد ممکن به محدوده مورد تأیید سازنده نزدیک باشد.

لرزش تایر و رینگ را نادیده نگیرید

تایری که بالانس نیست یا رینگی که تاب دارد، با هر دور چرخش لرزش ایجاد می‌کند. شاید این لرزش در ابتدا فقط در فرمان احساس شود، اما قطعات مجموعه چرخ نیز دائماً همین ارتعاش را تحمل می‌کنند. بالانس صحیح و سلامت رینگ علاوه بر راحتی رانندگی، فشارهای غیرضروری روی مجموعه چرخ را کاهش می‌دهد.

اگر خودرو در سرعت‌های خاص دچار لرزش شده، بهتر است مشکل را مدت زیادی رها نکنید. ممکن است علت فقط بالانس باشد، اما گاهی رینگ آسیب‌دیده، لاستیک معیوب یا حتی خود بلبرینگ در ایجاد لرزش نقش دارند.

خرابی جلوبندی می‌تواند روی بلبرینگ هم اثر بگذارد

بلبرینگ بخشی از مجموعه‌ای است که شامل تایر، رینگ، توپی، سیستم تعلیق و فرمان می‌شود. اگر این مجموعه درست کار نکند، نیروها نیز به شکل طبیعی توزیع نمی‌شوند.

خرابی شدید سیبک، طبق، بوش‌ها یا به‌هم خوردن زوایای چرخ می‌تواند شرایط کاری مجموعه چرخ را نامناسب کند. البته هر میزان فرمان نامیزان فوراً بلبرینگ را خراب نمی‌کند، اما باقی ماندن طولانی‌مدت ایرادهای جلوبندی و ضربه‌های غیرعادی می‌تواند فشار اضافه‌ای بر مجموعه وارد کند.

به همین دلیل وقتی صدای غیرعادی، کشیدن خودرو یا ساییدگی نامنظم لاستیک مشاهده می‌شود، بهتر است مشکل به‌صورت مجموعه‌ای بررسی شود.

صدای زوزه را به تعویق نیندازید

یکی از بهترین راه‌های جلوگیری از خسارت بیشتر، تشخیص زودهنگام خرابی است. بلبرینگ معیوب اغلب با صدایی شبیه زوزه، هوم یا غرش شروع می‌کند که با افزایش سرعت بیشتر می‌شود. گاهی هنگام گردش خودرو به یک سمت نیز شدت صدا تغییر می‌کند، زیرا بار روی چرخ‌های دو طرف تغییر می‌کند. با پیشرفت خرابی ممکن است لقی چرخ، لرزش یا حتی اختلال در عملکرد سنسور ABS ایجاد شود.

اگر چنین صدایی تازه ظاهر شده، بهتر است خودرو بررسی شود. ادامه رانندگی با بلبرینگ به‌شدت آسیب‌دیده ممکن است باعث خرابی توپی، تایر یا قطعات مجاور شود و در مراحل بسیار شدید حتی ایمنی چرخ را به خطر بیندازد.

همه بلبرینگ‌ها نیاز به گریس‌کاری ندارند

در گذشته بسیاری از بلبرینگ‌های چرخ قابل باز کردن، تمیزکاری و گریس‌کاری بودند. هنوز هم در برخی خودروها و مجموعه‌های خاص چنین ساختاری وجود دارد.

اما بسیاری از خودروهای جدید از بلبرینگ‌های آب‌بندی‌شده استفاده می‌کنند که گریس آنها در کارخانه تزریق شده و سرویس دوره‌ای ندارند. تلاش برای باز کردن یا تزریق گریس به چنین مجموعه‌ای نه‌تنها لازم نیست، بلکه ممکن است آب‌بندی آن را خراب کند. بنابراین پیش از هر سرویس باید مشخص شود خودرو از چه نوع بلبرینگی استفاده می‌کند.

بلبرینگ قطعه‌ای نیست که با یک کار خاص نجات پیدا کند

برای بلبرینگ چرخ معمولاً سرویس جادویی وجود ندارد. عمر این قطعه بیش از هر چیز به کیفیت ساخت، شیوه نصب و نوع فشاری که در طول استفاده تحمل کرده بستگی دارد.

راننده نمی‌تواند جلوی فرسایش طبیعی بلبرینگ را برای همیشه بگیرد، اما می‌تواند عواملی را که باعث مرگ زودرس آن می‌شوند کاهش دهد.

آرام عبور کردن از چاله و دست‌انداز، رعایت ظرفیت بار، استفاده از رینگ با مشخصات درست، رفع لرزش چرخ‌ها، نصب اصولی قطعه و توجه به نخستین صدای غیرعادی، مجموعه اقداماتی هستند که می‌توانند عمر بلبرینگ را افزایش دهند.

بلبرینگ معمولاً یک‌شبه خراب نمی‌شود؛ یا مدت‌ها تحت فشار اشتباه قرار گرفته یا نشانه‌های ابتدایی خرابی آن نادیده گرفته شده است. مراقبت از آن بیش از آنکه به گریس و تعمیر دوره‌ای نیاز داشته باشد، به کم کردن همین فشارهای غیرضروری وابسته است.