پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

هواگیری رادیاتور خودرو؛ چرا این کار برای سلامت موتور ضروری است؟

بسیاری از ما تصور می‌کنیم اگر سطح مایع خنک‌کننده رادیاتور مناسب باشد، سیستم خنک‌کاری خودرو بدون مشکل کار می‌کند. در حالی که، حتا با وجود کافی بودن ضدیخ، وجود چند حباب هوا در مدار خنک‌کننده می‌تواند عملکرد موتور را مختل کند و در مواردی، به داغ شدن بیش از حد پیشرانه و خسارت‌های پرهزینه منجر شود. به همین دلیل، هواگیری رادیاتور یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که پس از تعویض ضدیخ، تعمیر موتور یا باز شدن مدار خنک‌کننده باید انجام شود.

برخلاف تصور بسیاری از رانندگان، سیستم خنک‌کننده خودرو یک مدار کاملاً بسته است و در شرایط عادی نباید هوا وارد آن شود، اما هر بار که رادیاتور، شیلنگ‌ها، واترپمپ، ترموستات یا حتی بخشی از موتور باز می‌شود، مقداری هوا وارد مدار خواهد شد.

علاوه بر این، کاهش بیش از حد سطح مایع خنک‌کننده یا نشتی در شیلنگ‌ها و اتصالات نیز می‌تواند باعث ورود هوا به سیستم شود.

اگر این هوا پس از تعمیر یا سرویس از مدار خارج نشود، جریان مایع خنک‌کننده در برخی قسمت‌های موتور با اختلال مواجه می‌شود.

چرا وجود هوا تا این اندازه خطرناک است؟

سیستم خنک‌کننده خودرو بر پایه گردش مداوم مایع ضدیخ و آب میان موتور و رادیاتور کار می‌کند. این مایع گرمای تولیدشده در موتور را جذب کرده و از طریق رادیاتور به هوای محیط منتقل می‌کند اما هوا برخلاف مایع، انتقال حرارت مناسبی ندارد.

وقتی حباب‌های هوا در مسیر گردش ضدیخ قرار می‌گیرند، بخشی از موتور به‌خوبی خنک نمی‌شود و اصطلاحاً «نقطه داغ» (Hot Spot) ایجاد می‌شود. این نقاط می‌توانند باعث بالا رفتن موضعی دمای موتور شوند؛ حتی اگر آمپر آب هنوز عدد غیرعادی را نشان ندهد.

به همین دلیل است که بسیاری از مکانیک‌ها می‌گویند وجود هوا در مدار خنک‌کننده، گاهی خطرناک‌تر از کم بودن جزئی مایع رادیاتور است.

اولین نشانه‌های هوا گرفتن رادیاتور چیست؟

در بسیاری از خودروها، هوا گرفتن رادیاتور با چند نشانه مشخص همراه است. نوسان آمپر آب یکی از رایج‌ترین علائم است. ممکن است دمای موتور برای چند دقیقه طبیعی باشد اما ناگهان بالا برود و دوباره کاهش پیدا کند.

ضعیف شدن بخاری خودرو نیز یکی دیگر از نشانه‌های مهم است. اگر بخاری در دور آرام باد ولرم تولید می‌کند اما هنگام حرکت دوباره گرم می‌شود، احتمال وجود هوا در مدار خنک‌کننده وجود دارد.

گاهی نیز صدای حرکت آب یا قل‌قل از پشت داشبورد شنیده می‌شود که می‌تواند ناشی از عبور حباب‌های هوا از رادیاتور بخاری باشد. در موارد شدیدتر، موتور بیش از حد داغ می‌شود یا فن خنک‌کننده مدت طولانی‌تری روشن می‌ماند.

اگر رادیاتور هواگیری نشود چه اتفاقی می‌افتد؟

بی‌توجهی به هواگیری، همیشه بلافاصله باعث خرابی موتور نمی‌شود، اما می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات جدی‌تری باشد.

افزایش دمای موتور، فشار بیشتر به واترپمپ، عملکرد نامناسب ترموستات و کاهش بازده سیستم خنک‌کننده از نخستین پیامدهای این اتفاق هستند.

اگر موتور برای مدت طولانی با دمای بالا کار کند، احتمال تاب برداشتن سرسیلندر، سوختن واشر سرسیلندر یا حتی آسیب دیدن بلوک موتور نیز وجود دارد؛ تعمیراتی که هزینه آنها چندین برابر یک سرویس ساده رادیاتور است.

آیا همه خودروها به یک شکل هواگیری می‌شوند؟ پاسخ منفی است. در خودروهای قدیمی، هواگیری معمولاً با باز گذاشتن درِ رادیاتور یا پیچ هواگیری و روشن کردن موتور انجام می‌شود تا حباب‌های هوا خارج شوند.

اما در بسیاری از خودروهای جدید، طراحی سیستم خنک‌کننده پیچیده‌تر شده و برخی مدل‌ها چندین پیچ هواگیری دارند یا باید مراحل مشخصی طبق دستورالعمل کارخانه انجام شود.

در بعضی خودروها نیز استفاده از دستگاه‌های مخصوص خلأ برای پر کردن مدار خنک‌کننده توصیه می‌شود تا اساساً هوایی وارد سیستم نشود. به همین دلیل، پس از تعویض ضدیخ یا تعمیر موتور، بهتر است هواگیری مطابق دستورالعمل سازنده خودرو انجام شود.

چه زمانی باید به هوا گرفتن رادیاتور شک کرد؟

اگر خودرو به‌تازگی تعمیر شده، ضدیخ آن تعویض شده یا یکی از قطعات سیستم خنک‌کننده مانند واترپمپ، ترموستات یا رادیاتور باز شده است، احتمال وجود هوا در مدار بیشتر از حالت عادی خواهد بود.

همچنین اگر بدون مشاهده نشتی، سطح مایع خنک‌کننده مرتب کاهش پیدا می‌کند یا آمپر آب رفتار غیرعادی دارد، بررسی سیستم خنک‌کننده و اطمینان از هواگیری صحیح ضروری است.

البته باید توجه داشت که همه مشکلات افزایش دمای موتور به دلیل هوا گرفتن نیست و خرابی فن، ترموستات، واترپمپ یا گرفتگی رادیاتور نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند.

یک اشتباه رایج بعد از تعویض ضدیخ

یکی از اشتباهات متداول این است که راننده تصور می‌کند با ریختن ضدیخ داخل رادیاتور یا منبع انبساط، کار تمام شده است.

در حالی که پر شدن مدار با مایع، به معنی خارج شدن کامل هوا نیست. در بسیاری از خودروها، بخشی از هوا داخل مجاری موتور یا رادیاتور بخاری باقی می‌ماند و تنها پس از روشن شدن موتور و انجام مراحل هواگیری از سیستم خارج می‌شود.

به همین دلیل، تعمیرکاران حرفه‌ای معمولاً پس از هواگیری، دوباره سطح مایع خنک‌کننده را کنترل می‌کنند؛ زیرا با خروج هوا، سطح مایع کاهش پیدا می‌کند و ممکن است نیاز به افزودن مقدار بیشتری ضدیخ باشد.

یک سرویس ساده، اما حیاتی

هواگیری رادیاتور شاید در مقایسه با تعویض تسمه تایم یا تعمیر موتور، کار ساده‌ای به نظر برسد، اما نقش آن در سلامت پیشرانه بسیار مهم است. موتورهای امروزی با تلرانس‌های دقیق و دمای کاری بالا طراحی شده‌اند و کوچک‌ترین اختلال در عملکرد سیستم خنک‌کننده می‌تواند عمر قطعات را کاهش دهد.

به همین دلیل، هر زمان مدار خنک‌کننده خودرو باز می‌شود یا ضدیخ تعویض می‌شود، هواگیری نباید یک مرحله فراموش‌شده باشد. گاهی چند دقیقه دقت بیشتر در زمان سرویس، می‌تواند از تعمیراتی جلوگیری کند که هزینه آنها به ده‌ها میلیون تومان می‌رسد.