پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

بنزین در مسیر بانکی شدن / جزییات مصوبه مجلس درباره انتقال سهمیه سوخت

با تصویب بندی از لایحه بودجه ۱۴۰۵ در مجلس شورای اسلامی، «بنزین در مسیر بانکی شدن» قرار گرفت؛ مصوبه‌ای که بر اساس آن سهمیه سوخت خودروها به‌جای کارت هوشمند سوخت، از طریق کارت بانکی مالکان قابل استفاده خواهد بود و اگرچه تغییری در قیمت یا میزان سهمیه ایجاد نمی‌کند، اما شیوه اجرای نظام سهمیه‌بندی را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، نمایندگان مجلس در جریان بررسی احکام مرتبط با حوزه انرژی در بودجه سال آینده، با انتقال کامل سهمیه بنزین به بستر بانکی موافقت کردند. بر این اساس، کارت بانکی به ابزار جدید سوخت‌گیری تبدیل می‌شود و سهمیه هر خودرو به‌صورت اعتباری در حساب تعریف‌شده برای مالک همان خودرو قابل استفاده خواهد بود.
مسئولان تأکید کرده‌اند این مصوبه به معنای «انتقال سهمیه به کارت ملی» یا امکان برداشت نقدی سهمیه نیست. سهمیه همچنان به خودرو تعلق دارد و سیاست کلی سهمیه‌بندی بنزین بدون تغییر باقی می‌ماند؛ تنها زیرساخت اجرایی آن از کارت سوخت به شبکه بانکی منتقل می‌شود.

مزایای انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی

حامیان این طرح معتقدند «بانکی شدن بنزین» می‌تواند چند دستاورد مهم به همراه داشته باشد:

نخست، افزایش شفافیت در تخصیص و مصرف یارانه سوخت است. اتصال سامانه سوخت به شبکه بانکی، امکان ثبت دقیق تراکنش‌ها و رصد برخط مصرف را فراهم می‌کند و می‌تواند به کاهش تخلفات احتمالی یا سوءاستفاده از کارت‌های سوخت کمک کند.
دوم، کاهش هزینه‌های اجرایی و اداری است. حذف تدریجی کارت سوخت فیزیکی و یکپارچه‌سازی زیرساخت‌ها می‌تواند هزینه نگهداری سامانه‌های موازی را کم کند و فرآیند سوخت‌گیری را ساده‌تر سازد. از منظر سیاست‌گذاری نیز این اقدام می‌تواند مقدمه‌ای برای اصلاحات هدفمندتر در حوزه یارانه انرژی و مدیریت مصرف بنزین باشد؛ موضوعی که در سال‌های اخیر همواره در کانون بحث‌های اقتصادی قرار داشته است.

چالش‌ها و نگرانی‌های پیش‌رو

با وجود مزایای اعلام‌شده، اجرای این مصوبه با چالش‌هایی نیز همراه است. مهم‌ترین مسئله، آمادگی زیرساخت‌های فنی است. اجرای سراسری طرح نیازمند هماهنگی کامل میان شبکه بانکی، سامانه هوشمند سوخت و جایگاه‌های عرضه بنزین است. هرگونه اختلال در ارتباط سامانه‌ها می‌تواند موجب ازدحام در پمپ‌بنزین‌ها و نارضایتی عمومی شود.
از سوی دیگر، تجربه نشان داده هرگونه تغییر در سیاست بنزین، حساسیت اجتماعی بالایی خواهد داشت. انتشار برخی برداشت‌های نادرست درباره «تغییر قیمت بنزین» یا «پرداخت نقدی سهمیه» نشان می‌دهد اطلاع‌رسانی شفاف و دقیق، شرط اصلی موفقیت این طرح است. در غیر این صورت، ابهام‌های رسانه‌ای می‌تواند به نگرانی‌های روانی در بازار و جامعه دامن بزند.

ابتدای مسیر برای عدالت بنزینی؟

تصویب انتقال سهمیه بنزین به کارت بانکی در بودجه ۱۴۰۵ را می‌توان گامی در مسیر به‌روزرسانی نظام سهمیه‌بندی سوخت دانست؛ اقدامی که در صورت اجرای دقیق، می‌تواند به شفافیت بیش‌تر و مدیریت کارآمدتر یارانه بنزین منجر شود. با این حال، موفقیت «بنزین بانکی» بیش از هر چیز به آمادگی فنی، هماهنگی نهادی و اقناع افکار عمومی وابسته است؛ سه مؤلفه‌ای که تعیین می‌کنند این مصوبه به یک اصلاح ساختاری موفق تبدیل شود یا به چالشی تازه در حوزه انرژی. با این حال، شاید این اقدام را بتوان ابتدای مسیر برای عدالت بنزینی دانست و توزیع صحیح یارانه سوخت به‌شمار آورد.