اگر لاستیک در سرعت بالا ترکید، چه کنیم؟

ترکیدن لاستیک در سرعت بالا یکی از آن اتفاق‌هایی است که تنها چند ثانیه برای واکنش به راننده فرصت می‌دهد. صدای انفجار، لرزش شدید و کشیده شدن خودرو به یک سمت می‌تواند ناخودآگاه راننده را وادار کند روی ترمز بکوبد یا فرمان را ناگهانی بچرخاند؛ درست همان دو کاری که ممکن است کنترل خودرو را دشوارتر کنند. در لحظه ترکیدن لاستیک، اولویت نه توقف سریع، بلکه حفظ تعادل خودروست: فرمان را محکم نگه دارید، ترمز شدید نگیرید، پدال گاز را ناگهانی رها نکنید و پس از تثبیت خودرو، سرعت را به‌تدریج کاهش دهید.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، ترکیدن لاستیک با پنچری آرام تفاوت زیادی دارد. در پنچری معمولی، فشار باد ممکن است طی چند دقیقه یا حتی چند ساعت کم شود و راننده ابتدا با روشن شدن چراغ فشار باد، سنگین شدن فرمان یا تغییر رفتار خودرو متوجه مشکل شود. اما در Blowout یا ترکیدگی ناگهانی، بخش زیادی از فشار تایر در مدت بسیار کوتاهی از بین می‌رود و همین موضوع تعادل نیروهای وارد بر خودرو را ناگهان تغییر می‌دهد.

اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا نیز در دستورالعمل خود درباره ترکیدن لاستیک تأکید می‌کند که هدف اصلی در چند ثانیه نخست باید حفظ تعادل و کنترل خودرو باشد و واکنش‌های شدید، از جمله کوبیدن روی ترمز یا برداشتن ناگهانی پا از روی پدال گاز، می‌تواند احتمال از دست رفتن کنترل را افزایش دهد.

اولین واکنش؛ فرمان را با هر دو دست نگه دارید

لحظه ترکیدن لاستیک ممکن است خودرو ناگهان به سمت تایر آسیب‌دیده کشیده شود. اگر لاستیک جلو باشد، این اثر معمولاً مستقیماً در فرمان احساس می‌شود و فرمان ممکن است به یک سمت فشار بیاورد. در ترکیدن لاستیک عقب نیز قسمت عقب خودرو ممکن است ناپایدار شود و احساس حرکت جانبی ایجاد کند.

در هر دو حالت، فرمان باید با دو دست و محکم نگه داشته شود، اما این به معنای انجام اصلاحات شدید نیست. تلاش کنید خودرو را تا حد ممکن در مسیر مستقیم نگه دارید و از چرخاندن ناگهانی فرمان برای رسیدن سریع به شانه جاده خودداری کنید.

میشلن نیز در دستورالعمل‌های ایمنی خود توصیه می‌کند هنگام ترکیدن تایر، راننده فرمان را محکم نگه دارد و جهت حرکت خودرو را تا حد امکان مستقیم حفظ کند.

در این لحظه، نگاه راننده نیز اهمیت دارد. بهتر است به مسیر پیش رو و نقطه‌ای که می‌خواهید خودرو به سمت آن حرکت کند نگاه کنید، نه به مانع یا حاشیه جاده.

مهم‌ترین اشتباه؛ روی ترمز نکوبید

واکنش طبیعی بسیاری از رانندگان به صدای انفجار لاستیک این است که بلافاصله پدال ترمز را تا انتها فشار دهند، اما در سرعت بالا این کار می‌تواند شرایط را بدتر کند.

ترکیدن لاستیک خودش تعادل خودرو را بر هم زده است. اگر در همین لحظه ترمز شدید نیز وارد معادله شود، انتقال وزن ناگهانی به محور جلو اتفاق می‌افتد و تایر آسیب‌دیده ممکن است نتواند نیروی ترمز را به شکل قابل پیش‌بینی تحمل کند. نتیجه می‌تواند انحراف شدید، چرخش خودرو یا در شرایط خاص، حتی واژگونی باشد.

اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا و انجمن خودروی آمریکا هر دو توصیه می‌کنند در لحظات اولیه از ترمز شدید پرهیز شود و ابتدا خودرو در مسیر خود تثبیت شود.

بنابراین، هدف این نیست که خودرو هرچه سریع‌تر متوقف شود؛ هدف این است که ابتدا خودرو تحت کنترل بماند و سپس متوقف شود.

پدال گاز را هم ناگهانی رها نکنید

این بخش شاید برخلاف غریزه باشد. راننده با شنیدن صدای ترکیدن لاستیک معمولاً فوراً پایش را کاملاً از روی گاز برمی‌دارد. اما منابع ایمنی توصیه می‌کنند در چند لحظه نخست از تغییر ناگهانی سرعت پرهیز شود.

اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا توصیه می‌کند در صورت امکان و ایمن بودن، سرعت برای لحظه‌ای حفظ شود و سپس پدال گاز به‌تدریج رها شود. میشلن نیز همین رویکرد را توصیه کرده و توضیح می‌دهد که حفظ حرکت رو به جلو برای مدت کوتاه می‌تواند به تثبیت خودرو کمک کند.

این توصیه به معنای آن نیست که بعد از ترکیدن لاستیک باید خودرو را شتاب داد. هدف، جلوگیری از واکنش ناگهانی است. کافی است برای لحظه‌ای وضعیت خودرو را تثبیت کنید و سپس آرام‌آرام از گاز کم کنید. خود لاستیک پنچر مقاومت غلتشی بسیار زیادی ایجاد می‌کند و خودرو به‌طور طبیعی شروع به کاهش سرعت خواهد کرد.

چه زمانی ترمز بگیریم؟

بعد از اینکه خودرو در خط مستقیم پایدار شد و سرعت شروع به کاهش کرد، می‌توان از ترمز ملایم برای کم کردن بیشتر سرعت استفاده کرد.

ترمز باید تدریجی باشد، نه ضربه‌ای. هرچه سرعت پایین‌تر بیاید، کنترل خودرو با تایر خراب آسان‌تر می‌شود و راننده می‌تواند با امنیت بیشتری به سمت شانه جاده حرکت کند.

میشلن توصیه می‌کند ترمز اصلی پس از تثبیت خودرو و در سرعت پایین‌تر، به شکل ملایم استفاده شود. در این مرحله می‌توان فلاشر را نیز روشن کرد تا رانندگان پشت سر متوجه وضعیت غیرعادی خودرو شوند.

اگر لاستیک جلو ترکید، چه می‌شود؟

ترکیدن لاستیک جلو معمولاً با کشیده شدن واضح فرمان و سنگین شدن آن همراه است. ازآنجاکه چرخ‌های جلو وظیفه هدایت خودرو را بر عهده دارند، راننده ممکن است احساس کند خودرو ناگهان قصد دارد به سمت تایر خراب حرکت کند.

اینجا مهم‌ترین کار، جلوگیری از اصلاح بیش از حد فرمان است. اگر فرمان را ناگهانی در جهت مخالف بچرخانید و تایر باقی‌مانده همچنان چسبندگی خوبی داشته باشد، خودرو ممکن است با شدت به سمت دیگری منحرف شود. فرمان را محکم نگه دارید، مسیر را حفظ کنید و اجازه دهید سرعت کاهش پیدا کند.

اگر لاستیک عقب ترکید، چطور؟

ترکیدن لاستیک عقب ممکن است در ابتدا فرمان را به اندازه تایر جلو درگیر نکند، اما می‌تواند قسمت عقب خودرو را ناپایدار کند. راننده ممکن است احساس کند عقب ماشین به طرفین حرکت می‌کند یا خودرو حالت ماهی‌وار پیدا کرده است.

در این شرایط نیز ترمز ناگهانی و تغییر مسیر شدید می‌تواند لغزش را تشدید کند. فرمان باید آرام نگه داشته شود و کاهش سرعت به شکل تدریجی انجام شود.

میشلن توضیح می‌دهد که در ترکیدن تایر عقب، خطر اصلی ناپایداری و حرکت جانبی قسمت عقب است، درحالی‌که در تایر جلو، کنترل فرمان بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

فوراً به کنار جاده نپرید

یکی دیگر از اشتباهات رایج این است که راننده به‌محض ترکیدن لاستیک سعی می‌کند از میان چند خط عبور کند و خودش را به شانه جاده برساند.

این کار در سرعت بالا خطرناک است. ابتدا باید سرعت کم شود و خودرو تحت کنترل قرار گیرد. سپس با بررسی آینه‌ها و شرایط ترافیک، به‌تدریج به سمت محلی امن حرکت کنید.

اگر خروجی یا محل توقف ایمن نزدیک است و خودرو همچنان قابل کنترل است، می‌توان تا رسیدن به محل امن حرکت کرد؛ اما نباید مسافت طولانی با لاستیک بدون باد رانندگی کرد، زیرا علاوه بر نابودی تایر، رینگ نیز ممکن است آسیب ببیند.

انجمن خودروی آمریکا نیز توصیه می‌کند پس از تثبیت خودرو، راننده به‌آرامی سرعت را کاهش دهد و تنها زمانی که شرایط امن است، از جریان ترافیک خارج شود.

بعد از توقف، فوراً از خودرو پیاده نشوید

رسیدن به شانه جاده به معنای پایان خطر نیست. در بزرگراه، توقف در فاصله کم از خودروهای عبوری می‌تواند از خود ترکیدن لاستیک خطرناک‌تر باشد.

تا حد امکان خودرو را کاملاً از مسیر ترافیک خارج کنید، فلاشر را روشن کنید و اگر موقعیت امن نیست، برای تعویض لاستیک کنار خودرو نایستید. انجمن خودروی آمریکا توصیه می‌کند اگر امکان رسیدن به محل توقف کاملاً امن وجود دارد، اولویت با همان کار باشد و در موقعیت‌های خطرناک از امداد جاده‌ای کمک گرفته شود.

اگر خودرو در کنار بزرگراه و در موقعیتی قرار دارد که پیاده شدن خطر برخورد ایجاد می‌کند، تعویض لاستیک ارزش به خطر انداختن جان راننده را ندارد.

چرا لاستیک در سرعت بالا می‌ترکد؟

ترکیدن لاستیک الزاماً نتیجه یک جسم تیز در جاده نیست. یکی از عوامل مهم، کم بودن فشار باد برای مدت طولانی است. لاستیک کم‌باد هنگام حرکت بیش از اندازه تغییر شکل می‌دهد و این خم شدن دائمی دیواره باعث تولید گرما می‌شود.

در سرعت بالا، تولید حرارت بیشتر می‌شود و اگر ساختار تایر از قبل آسیب دیده باشد، احتمال شکست آن افزایش پیدا می‌کند. اضافه‌بار، برخورد قبلی با چاله و جدول، فرسودگی تایر و آسیب دیواره نیز می‌توانند احتمال ترکیدگی را بیشتر کنند.

انجمن خودروی آمریکا و میشلن هر دو کم‌باد بودن، اضافه‌بار و آسیب ناشی از برخورد را از عوامل مهم افزایش خطر ترکیدن تایر می‌دانند.

به همین دلیل، تنظیم باد، مخصوصاً پیش از سفر و رانندگی با سرعت بالا، موضوعی بسیار مهم‌تر از یک سرویس ساده است.

بعد از یک ضربه شدید، تایر را جدی بگیرید

گاهی زمینه ترکیدن لاستیک کیلومترها قبل ایجاد شده است. خودرو داخل چاله عمیقی افتاده یا تایر با جدول برخورد کرده و راننده، چون باد آن خالی نشده، تصور کرده مشکلی وجود ندارد.

اما ممکن است لایه‌های داخلی دیواره آسیب دیده باشند و مدتی بعد یک برآمدگی روی تایر ظاهر شود. تایری که روی دیواره آن برآمدگی ایجاد شده، دیگر تایر قابل اعتمادی برای سرعت بالا نیست و باید بررسی و معمولاً تعویض شود. همین موضوع درباره پارگی، ترک عمیق، بیرون‌زدگی نخ یا ساییدگی شدید آج نیز صدق می‌کند.

چند ثانیه اول تعیین‌کننده است

ترکیدن لاستیک در سرعت بالا ترسناک است، اما واکنش راننده می‌تواند تفاوت بزرگی در نتیجه ایجاد کند.

فرمان را با هر دو دست نگه دارید، روی ترمز نکوبید، پدال گاز را ناگهانی رها نکنید، خودرو را مستقیم نگه دارید و پس از تثبیت، سرعت را به‌تدریج کاهش دهید. سپس با ترمز ملایم و بدون تغییر مسیر ناگهانی به محل امن بروید. اشتباه اصلی این است که بخواهیم در همان ثانیه نخست خودرو را متوقف کنیم. در لحظه ترکیدن لاستیک، توقف هدف دوم است؛ هدف اول این است که خودرو همچنان تحت فرمان راننده باقی بماند.