پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

موج تازه گرانی خودروهای برقی در راه است؟

خودروهای برقی قرار بود هر سال ارزان‌تر شوند؛ باتری‌ها ارزان‌تر، تولید انبوه‌تر و رقابت سنگین‌تر شود تا فاصله قیمتی آن‌ها با خودروهای بنزینی کاهش پیدا کند، اما حالا نشانه‌هایی از تغییر مسیر دیده می‌شود. قیمت فلزات اصلی باتری پس از سقوط سنگین در سال‌های گذشته دوباره جان گرفته، تقاضای جهانی برای باتری از بخش ذخیره‌سازی انرژی بالا رفته و محدودیت‌های عرضه در کشورهایی مانند کنگو، اندونزی و چین بازار را نگران کرده است. پرسش مهم این‌جاست که آیا موج تازه‌ای از گرانی خودروهای برقی در راه است؟

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، سال‌های اخیر برای بازار خودروهای برقی، سال‌های پرنوسانی بود. از یک سو، فروش جهانی خودروهای برقی رشد کرد و این خودروها از یک محصول لوکس و محدود به یک جریان جدی در بازار جهانی تبدیل شدند، از سوی دیگر، کاهش قیمت مواد اولیه و توسعه باتری‌های ارزان‌تر باعث شد بسیاری از خودروسازان با وعده کاهش قیمت و تولید مدل‌های اقتصادی‌تر وارد میدان شوند.

اما بازار جهانی باتری دوباره در حال ارسال سیگنال‌های هشدار است. رویترز در گزارشی تازه از بازگشت قیمت فلزات باتری از کف‌های قیمتی سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ خبر داده و نوشته است که بازار لیتیوم، کبالت و نیکل پس از یک دوره رکود، تحت تأثیر محدودیت‌های عرضه و مداخلات سیاستی دوباره جان گرفته است. این همان نقطه‌ای است که می‌تواند زنجیره قیمت خودروهای برقی را دوباره تحت فشار قرار دهد.

باتری؛ قلب گران خودروهای برقی

برای فهم احتمال گرانی خودروهای برقی، باید از باتری شروع کرد. باتری همچنان یکی از گران‌ترین اجزای خودروهای برقی است و بخش مهمی از قیمت نهایی این خودروها را تعیین می‌کند. هر تغییری در قیمت مواد اولیه باتری، دیر یا زود خود را در قیمت تمام‌شده خودرو نشان می‌دهد.

در سال‌های اخیر، کاهش قیمت لیتیوم و حرکت خودروسازان به سمت باتری‌های ارزان‌تر لیتیوم‌آهن‌فسفات یا LFP کمک کرد هزینه تولید خودروهای برقی پایین بیاید. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده بود قیمت باتری‌های LFP در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۵ درصد کاهش یافته و این نوع باتری‌ها به طور متوسط بیش از ۴۰ درصد ارزان‌تر از باتری‌های NMC بوده‌اند؛ موضوعی که باعث شد LFP به بیش از نیمی از باتری‌های خودروهای برقی جهان برسد.

این روند باعث شد بسیاری تصور کنند مسیر کاهش قیمت خودروهای برقی دیگر برگشت‌ناپذیر است. اما بازار مواد اولیه همیشه چنین خطی و قابل پیش‌بینی حرکت نمی‌کند. همان‌طور که قیمت‌ها در یک دوره سقوط می‌کنند، ممکن است با یک شوک عرضه یا افزایش ناگهانی تقاضا دوباره بالا بروند.

لیتیوم دوباره گران شد

مهم‌ترین علامت هشدار از بازار لیتیوم می‌آید. لیتیوم ماده‌ای کلیدی در باتری‌های خودروهای برقی است و نوسان قیمت آن می‌تواند به سرعت روی هزینه تولید باتری اثر بگذارد.

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش چشم‌انداز جهانی خودروهای برقی ۲۰۲۶ اعلام کرده قیمت لیتیوم در ابتدای سال ۲۰۲۶ بیش از دو برابر مدت مشابه سال ۲۰۲۵ بوده است؛ هرچند هنوز حدود ۷۰ درصد پایین‌تر از اوج قیمتی سال ۲۰۲۲ قرار دارد. این افزایش به عواملی مانند رشد سریع‌تر از انتظار تقاضا، به‌ویژه از سمت ذخیره‌سازی انرژی، کاهش موجودی‌ها در چین و اختلال‌های موقت عرضه از جمله توقف فعالیت یک معدن مهم لیتیوم وابسته به CATL نسبت داده شده است.

رویترز نیز در گزارشی دیگر نوشته است که قرارداد لیتیوم هیدروکسید در بورس کالای شیکاگو از ابتدای سال جهش قابل توجهی داشته و بار دیگر به بالای ۲۰ هزار دلار در هر تن رسیده است؛ سطحی که از اواخر ۲۰۲۳ دیده نشده بود.

این ارقام به معنای آن نیست که فردا صبح همه خودروهای برقی گران می‌شوند، اما نشان می‌دهد دوران ارزانی شدید مواد اولیه باتری شاید به پایان نزدیک شده باشد.

تقاضای تازه از جایی غیر از خودرو

نکته مهم این است که خودروهای برقی دیگر تنها موتور تقاضای باتری نیستند. بخش ذخیره‌سازی انرژی، به‌ویژه برای شبکه‌های برق، مراکز داده و انرژی‌های تجدیدپذیر، در حال تبدیل شدن به یک مصرف‌کننده بزرگ باتری است.

رویترز گزارش داده که ذخیره‌سازی شبکه‌ای اکنون به یکی از محرک‌های تازه تقاضا تبدیل شده و حدود ۱۵ درصد از تقاضای لیتیوم را به خود اختصاص داده است. این یعنی خودروسازان دیگر فقط با رقبای خودرویی برای دسترسی به مواد اولیه رقابت نمی‌کنند، بلکه با نیروگاه‌ها، شبکه‌های برق، شرکت‌های فناوری و پروژه‌های ذخیره انرژی نیز در یک صف قرار گرفته‌اند.

همین تغییر می‌تواند معادله قیمت خودروهای برقی را پیچیده‌تر کند. اگر تقاضای باتری از بخش انرژی با سرعت بالا رشد کند، حتا کند شدن مقطعی فروش خودروهای برقی نیز الزاماً به کاهش قیمت مواد اولیه منجر نخواهد شد.

بازار خودروهای برقی هنوز بزرگ می‌شود

با وجود تمام تردیدها، بازار جهانی خودروهای برقی همچنان در حال رشد است. آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده فروش جهانی خودروهای برقی در سال ۲۰۲۵ با رشد ۲۰ درصدی از ۲۰ میلیون دستگاه عبور کرده و سهم آن‌ها از کل بازار خودرو به ۲۵ درصد رسیده است. این پنجمین سال پیاپی بود که فروش سالانه خودروهای برقی حدود ۳.۵ میلیون دستگاه افزایش پیدا کرد.

همین رشد بالا یعنی تقاضا برای باتری همچنان قوی باقی می‌ماند. اگر همزمان عرضه مواد اولیه محدود شود یا قیمت فلزات افزایش یابد، فشار هزینه‌ای به خودروسازان منتقل می‌شود. در چنین شرایطی، شرکت‌ها یا باید بخشی از این هزینه را خودشان جذب کنند و حاشیه سودشان کاهش یابد، یا آن را به قیمت نهایی خودرو منتقل کنند. گزینه دوم همان چیزی است که می‌تواند موج تازه‌ای از گرانی خودروهای برقی را رقم بزند.

نیکل و کبالت عقب‌نشینی نکرده‌اند

در سال‌های اخیر رشد باتری‌های LFP باعث شد وابستگی صنعت خودروهای برقی به نیکل و کبالت کمتر شود. این فناوری به دلیل حذف کبالت و نیکل، هزینه پایین‌تری دارد و برای خودروهای اقتصادی‌تر جذاب است. با این حال، همه خودروهای برقی نمی‌توانند به طور کامل از این مسیر بروند.

خودروهای گران‌تر، مدل‌های بردبلند و برخی خودروهای عملکردی همچنان به باتری‌های شیمیایی متکی بر نیکل و کبالت نیاز دارند. از سوی دیگر، محدودیت‌های عرضه در کشورهایی مانند جمهوری دموکراتیک کنگو برای کبالت و اندونزی برای نیکل باعث شده بازار این فلزات نیز دوباره زیر نظر تحلیلگران قرار گیرد. رویترز گزارش داده که محدودیت‌های صادراتی و سیاستی در این کشورها یکی از عوامل بازگشت قیمت فلزات باتری بوده است.

بنابراین حتا اگر LFP بتواند بخشی از فشار را کم کند، همه بازار خودروهای برقی از نوسان قیمت مواد اولیه مصون نخواهد ماند.

خودروسازان به دنبال فرار از هزینه‌ها

افزایش هزینه مواد اولیه باعث شده خودروسازان به دنبال راه‌های تازه برای کاهش قیمت تمام‌شده باشند. یکی از نمونه‌های جالب، تغییر در مواد مصرفی خودروهای برقی است. رویترز گزارش داده خودروسازانی مانند فراری و ب‌ام‌و در کنار تسلا و برخی شرکت‌های چینی، استفاده از آلومینیوم به جای مس در سیم‌کشی خودروها را افزایش داده‌اند؛ اقدامی که با هدف کاهش هزینه و وزن انجام می‌شود.

این تغییرها نشان می‌دهد صنعت خودرو از هم‌اکنون فشار قیمت مواد اولیه را جدی گرفته است. وقتی مس گران می‌شود، خودروساز به آلومینیوم فکر می‌کند؛ وقتی لیتیوم گران می‌شود، به LFP، سدیم‌یون یا بازیافت باتری توجه بیش‌تری نشان می‌دهد، اما همه این راهکارها زمان‌بر هستند و نمی‌توانند در کوتاه‌مدت تمام فشار هزینه‌ای را خنثا کنند.

سدیم‌یون؛ راه فرار آینده؟

یکی از مسیرهای جایگزین، باتری‌های سدیم‌یون است. این نوع باتری به مواد ارزان‌تر و فراوان‌تر متکی است و می‌تواند بخشی از وابستگی صنعت به لیتیوم را کاهش دهد. رویترز در گزارشی تازه نوشته که خودروسازان و شرکت‌های انرژی در حال سرمایه‌گذاری سریع روی تولید باتری‌های سدیم‌یون هستند؛ از جمله جنرال‌موتورز که برنامه تولید این باتری‌ها را برای سال ۲۰۲۸ مطرح کرده است.

اما باید توجه داشت که سدیم‌یون هنوز به مرحله‌ای نرسیده است که بتواند در کوتاه‌مدت بازار خودروهای برقی را دگرگون کند. این فناوری بیش‌تر برای ذخیره‌سازی انرژی و برخی کاربردهای خاص مناسب دیده می‌شود و برای جایگزینی گسترده در خودروهای سواری به زمان، سرمایه‌گذاری و توسعه بیش‌تر نیاز دارد. بنابراین در کوتاه‌مدت، صنعت خودرو همچنان به لیتیوم و باتری‌های رایج فعلی وابسته خواهد ماند.

آیا خودروهای برقی واقعاً گران می‌شوند؟

پاسخ دقیق این است که احتمال افزایش فشار قیمتی جدی است، اما موج گرانی قطعی و یکسان برای همه بازارها نیست.

در بازارهایی مانند چین که رقابت شدید میان خودروسازان وجود دارد، شرکت‌ها ممکن است برای حفظ سهم بازار، بخشی از افزایش هزینه را جذب کنند و اجازه ندهند قیمت نهایی به سرعت بالا برود. در اروپا و آمریکا اما شرایط متفاوت است؛ هزینه تولید بالاتر، تعرفه‌ها، سیاست‌های حمایتی و تغییر مشوق‌ها می‌تواند اثر قیمت مواد اولیه را تشدید کند.

از طرف دیگر، اگر قیمت فلزات باتری ادامه‌دار بالا برود، خودروسازان اقتصادی‌ترین مدل‌های خود را با دشواری بیشتری عرضه خواهند کرد. در این صورت بیش‌ترین آسیب به همان بخشی وارد می‌شود که برای گسترش خودروهای برقی حیاتی است؛ یعنی خودروهای ارزان و میان‌قیمت.

به بیان ساده، موج گرانی احتمالی بیش از آن‌که خودروهای لوکس را متوقف کند، می‌تواند رؤیای خودرو برقی اقتصادی را عقب بیاندازد.