چرا هوندا CG125 هنوز در بازار ایران است؟/ وقتی صنعت موتورسیکلت در گذشته گیر کرده است

هوندا CG125
هوندا CG125

اگر از هر موتورسوار ایرانی بخواهید اولین موتورسیکلتی را که دیده یا سوار شده نام ببرد، احتمال زیادی دارد پاسخ هوندا ۱۲۵ باشد. موتورسیکلتی که نزدیک به نیم قرن است در خیابان‌های ایران حضور دارد و برخلاف بسیاری از محصولات قدیمی، نه‌تنها از بازار حذف نشده است، بلکه همچنان یکی از پرتیراژترین و پرفروش‌ترین موتورسیکلت‌های کشور محسوب می‌شود.

این در حالی است که خود شرکت هوندا سال‌هاست تولید نسخه کلاسیک CG125 را متوقف کرده و محصولات مدرن‌تر، ایمن‌تر و کم‌آلاینده را جایگزین آن کرده است، اما در ایران هنوز ده‌ها شرکت مختلف نسخه‌های موسوم به طرح هوندا را تولید یا مونتاژ می‌کنند؛ محصولاتی که اگرچه ظاهرشان یادآور همان CG125 قدیمی است، اما تقریباً هیچ ارتباط مستقیمی با هوندا ندارند.

پرسش این‌جاست؛ چرا اتفاقی که برای پیکان، پراید، سمند و… رخ داد، برای هوندا ۱۲۵ نیافتاده است؟

هوندا CG125؛ موتورسیکلتی که تاریخ صنعت موتورسیکلت را تغییر داد

هوندا در سال ۱۹۷۶ میلادی، مدل CG125 را با هدف عرضه یک موتورسیکلت ارزان، مقاوم و کم‌هزینه برای کشورهای در حال توسعه معرفی کرد. این مدل از همان ابتدا برای استفاده روزمره، جاده‌های نامناسب و تعمیرات آسان طراحی شده بود.

برخلاف بسیاری از موتورسیکلت‌های آن زمان که از میل‌سوپاپ رو (OHC) استفاده می‌کردند، هوندا در CG125 از پیشرانه OHV بهره گرفت. دلیل این تصمیم کاهش هزینه نگهداری و افزایش دوام موتور در مناطقی بود که دسترسی به تعمیرکار حرفه‌ای یا روغن باکیفیت وجود نداشت.

همین سادگی باعث شد CG125 به یکی از موفق‌ترین موتورسیکلت‌های تاریخ تبدیل شود. این مدل در کشورهای مختلفی مانند ژاپن، برزیل، پاکستان، ترکیه، نیجریه، اندونزی، چین و ایران مونتاژ یا تولید شد و میلیون‌ها دستگاه از آن به فروش رسید.

اما با سخت‌تر شدن استانداردهای آلایندگی و ایمنی، هوندا به‌تدریج تولید این مدل را در اکثر بازارهای جهان متوقف کرد و جای آن را به موتورسیکلت‌های مدرن‌تر مانند خانواده CB125F و سایر محصولات انژکتوری داد.

ایران؛ آخرین سنگر هوندا ۱۲۵

در ایران اما داستان کاملاً متفاوت است.

از دهه ۱۳۶۰ و به‌ویژه پس از محدود شدن واردات، شرکت‌های مختلف داخلی به سراغ تولید نسخه‌های مشابه CG125 رفتند. در سال‌های بعد نیز با گسترش همکاری کارخانه‌های چینی با تولیدکنندگان ایرانی، تقریباً تمام قطعات این موتورسیکلت در چین تولید و در ایران مونتاژ شد.

امروز شرکت‌های متعددی همچنان نسخه‌های مختلف طرح هوندا ۱۲۵ را تولید می‌کنند؛ محصولاتی که شاید از نظر ظاهری شبیه هوندا باشند، اما کیفیت، متریال، دوام و فناوری آن‌ها بسته به کارخانه سازنده کاملاً متفاوت است.

نکته جالب این‌که در سال ۱۴۰۵ نیز همچنان این خانواده یکی از پرفروش‌ترین موتورسیکلت‌های بازار ایران محسوب می‌شود؛ موضوعی که نشان می‌دهد این محصول هنوز ستون اصلی فروش بسیاری از کارخانه‌های داخلی است.

چرا هیچ‌کس CG125 را بازنشسته نمی‌کند؟

دلیل اول کاملاً اقتصادی است. تولید این موتورسیکلت برای کارخانه‌ها کم‌هزینه، کم‌ریسک و بسیار سودآور است. قالب‌های تولید، خطوط مونتاژ، زنجیره تأمین و حتا شبکه تعمیرکاران آن طی چند دهه شکل گرفته و هزینه تولید هر دستگاه نسبت به یک موتورسیکلت مدرن بسیار پایین‌تر است.

از سوی دیگر، بازار نیز همچنان تقاضای بالایی برای این محصول دارد. بسیاری از خریداران، موتور را صرفاً وسیله‌ای برای کار می‌دانند و طبیعی است که پایین بودن قیمت خرید و هزینه تعمیر برای‌شان اهمیت بیش‌تری از فناوری‌های جدید داشته باشد.

هزینه واقعی را چه کسی پرداخت می‌کند؟

این‌جاست که بحث ایمنی مطرح می‌شود. اغلب نسخه‌های طرح هوندا همچنان از طراحی دهه ۱۹۷۰ استفاده می‌کنند؛ شاسی ساده، ترمزهای ابتدایی، تعلیق محدود و امکانات ایمنی بسیار کم‌تر نسبت به موتورسیکلت‌های امروزی.

در حالی‌که، بسیاری از موتورسیکلت‌های جدید به ترمز ABS، سیستم سوخت‌رسانی انژکتوری، شاسی مقاوم‌تر، تایرهای عریض‌تر و هندلینگ بهتر مجهز هستند، بخش بزرگی از ناوگان موتورسیکلت ایران همچنان بر پایه فناوری متعلق به حدود پنجاه سال قبل حرکت می‌کند.

وقتی آمارها زنگ خطر را به صدا در می آورند

براساس گزارش‌های رسمی پلیس راهور، سازمان پزشکی قانونی و وزارت بهداشت، موتورسواران سهم قابل توجهی از تلفات تصادف‌های جاده‌ای و شهری ایران را تشکیل می‌دهند. در بسیاری از سال‌ها، حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد جان‌باختگان تصادف‌های رانندگی کشور را موتورسواران تشکیل داده‌اند و در شهرهای بزرگ، سهم آن‌ها در مصدومان حتا بیش‌تر است.

آمارهای رسمی نشان می‌دهد موتورسواران همچنان یکی از آسیب‌پذیرترین گروه‌های کاربران جاده هستند. براساس اعلام پلیس راهور تهران، در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۷ درصد تصادف‌های فوتی پایتخت مربوط به موتورسواران بوده است. همچنین سهم موتورسیکلت‌ها در تصادف‌های جرحی تهران به حدود ۶۹ درصد رسیده است.

از سوی دیگر، بررسی‌های پزشکی قانونی نشان می‌دهد که ضربه به سر همچنان مهم‌ترین علت مرگ موتورسواران است؛ موضوعی که علاوه بر استفاده نکردن از کلاه ایمنی، به ضعف ایمنی ذاتی بسیاری از موتورسیکلت‌های ارزان‌قیمت نیز ارتباط دارد.

کارشناسان ایمنی حمل‌ونقل بارها تأکید کرده‌اند که کاهش تلفات موتورسیکلت تنها با فرهنگ‌سازی امکان‌پذیر نیست و نوسازی ناوگان نیز نقش مهمی در کاهش شدت جراحات و افزایش کنترل وسیله نقلیه دارد. ترمزهای ABS، تایرهای استاندارد، شاسی‌های مقاوم‌تر و سیستم‌های تعلیق پیشرفته‌تر می‌توانند احتمال لغزش و از دست رفتن کنترل را به‌طور محسوسی کاهش دهند.

نقش سازمان‌های دولتی کجاست؟

هوندا CG125 در بازار ایران
هوندا CG125 در بازار ایران

این‌جا همان پرسش اصلی مطرح می‌شود: اگر سازمان ملی استاندارد، وزارت صنعت، معدن و تجارت، پلیس راهور و سایر نهادهای مرتبط توانستند طی سال‌های گذشته استانداردهای خودرو را سخت‌گیرانه‌تر کنند و زمینه حذف تدریجی خودروهایی مانند پیکان و پراید را فراهم آورند، چرا چنین روندی برای موتورسیکلت‌ها دیده نمی‌شود؟

در سال‌های اخیر الزام استاندارد آلایندگی یورو ۴ و یورو ۵ و استفاده از سامانه سوخت‌رسانی انژکتوری اجرا شده است، اما این تغییرات بیش‌تر به کاهش آلایندگی محدود مانده و تحول اساسی در طراحی شاسی، ترمز و سطح ایمنی بسیاری از موتورسیکلت‌های اقتصادی ایجاد نکرده است.

آیا وقت تغییر نرسیده است؟

هیچ‌کس منکر اهمیت یک موتورسیکلت اقتصادی نیست. بسیاری از خانواده‌ها، کارگران، پیک‌های موتوری و مشاغل خدماتی بدون چنین وسیله‌ای با مشکلات جدی روبه‌رو می‌شوند.

اما پرسش این است که آیا یک محصول اقتصادی باید الزاماً متعلق به نیم‌قرن قبل باشد؟

همان‌گونه که بازار خودرو ایران، هرچند با دشواری و افزایش قیمت، سرانجام از محصولات قدیمی عبور کرد، صنعت موتورسیکلت نیز دیر یا زود ناچار است این مسیر را طی کند. جایگزینی تدریجی طرح هوندا با موتورسیکلت‌های مدرن‌تر، مجهز به ترمز ABS، شاسی ایمن‌تر و فناوری‌های به‌روز، شاید هزینه خرید را اندکی افزایش دهد، اما در مقابل می‌تواند جان هزاران موتورسوار را حفظ کند.

شاید مهم‌ترین پرسش این باشد که آیا صنعت موتورسیکلت ایران قرار است همچنان بر پایه طراحی متعلق به دهه ۱۹۷۰ حرکت کند، یا زمان آن رسیده است که ایمنی، فناوری و کیفیت نیز به اندازه قیمت، در اولویت قرار گیرند؟

تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال تلگرام و اینستاگرام اسب بخار دنبال کنید.