پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

ولوو FMX؛ جان سخت سوئدی برای کارهای دشوار

ولوو FMX از جمله تولیدات ولوو بوده که برای کار در معادن و حمل بارهای سنگین ساخته شده است. در ایران نیز مدتی این محصول توسط سایپا دیزل مونتاژ می‌شد. 

در میان طیف وسیعی از کامیون‌های سنگین جهان، کمتر نامی به اندازه ولوو  FMX مفهوم «تحمل» و «دوام» را تداعی می‌کند. محصولی که برخلاف برادران جاده‌ای خود، نه برای آسفالت و مسیرهای مسطح، بلکه برای خاک، سنگ، سراشیبی و غبار ساخته شده است. ولوو  FMX بیش از هر چیز تجسم اصل مهندسی اسکاندیناوی در محیط‌های سخت است، جایی که اعتماد به ماشین، تفاوت میان توقف پروژه و ادامهٔ کار است.

دلایل ساخت

ایدهٔ مستقل شدن پلتفرم مخصوص ساخت و ساز در ولوو از اوایل دههٔ ۲۰۱۰ شکل گرفت. تا پیش از آن، سری‌های FM با اندکی تغییر برای کارگاه‌ها استفاده می‌شدند، اما افزایش تقاضا برای کامیونی با دوام مکانیکی بالاتر و مقاومت فیزیکی بیشتر باعث شد ولوو تصمیم بگیرد مدلی مجزا طراحی کند. نتیجه در سال ۲۰۱۰ با معرفی نخستین FMX به‌دست آمد، کامیونی که در طراحی، استهلاک، سیستم تعلیق و الکترونیک، رویکرد کاملاً متفاوتی داشت.

ولوو با هدف ارائهٔ کامیونی جان سخت که همان هوش و ایمنی کامیون‌های جاده‌ای را داشته باشد، FMX را بر پایهٔ پلتفرم مشترک با FH توسعه داد. نتیجهٔ این کار ترکیبی شد از قدرت و قابلیت کنترل FH، در بدنه‌ای که برای محیط‌های بی‌رحم ساخته شده بود.

نسل‌ها و تکامل

نسل نخست (۲۰۱۰-۲۰۱۳) با طراحی ساده و سپر فولادی ضخیم معرفی شد و خیلی زود به انتخاب نخست شرکت‌های عمرانی تبدیل گردید.

نسل دوم (۲۰۱۴-۲۰۱۹) با زبان طراحی مدرن‌تر و سیستم تعلیق جدید عرضه شد. اولین بار در این نسل گیربکس I‑Shift Construction Mode معرفی گردید که در زمین‌های نرم و شیب‌دار، عکس‌العمل سریع‌تری ارائه می‌داد.

نسل سوم (۲۰۲۰-اکنون) چهره‌ای نزدیک به FH جدید دارد اما بدنه‌اش از فولاد با استحکام بالا ساخته شده و سیستم‌های کمکی مانند I‑Shift with Crawl Gears، Dynamic Steering و I‑See Topography به آن افزوده شده‌اند. این نسل هوشمند ترین کامیون عمرانی دنیا لقب گرفته است.

طراحی و کابین

ظاهر FMX با سپر سه تکه فولادی و نمای جلوی عمودی بلافاصله قابل تشخیص است. چراغ‌ها در پایین سپر قرار گرفته‌ تا از آسیب مستقیم سنگ ریزه در امان بمانند و قاب چراغ بدون نیاز به باز شدن مجموعه، تعویض شود. ارتفاع زیاد از سطح زمین و زاویهٔ حملهٔ خیره‌کننده باعث می‌شود FMX حتی در جاده‌های حفاری‌ شده به‌راحتی مانور دهد.

کابین FMX برخلاف انتظارات از یک کامیون ساختمانی، محیطی کاملاً جادار و ارگونومیک دارد. صندلی‌های ضد لرزش در پنج محور و طراحی تخت داشبورد یادآور سری FH بوده و همچنین دید محیطی وسیع و فرم ارگونومیک فرمان، کنترل را در مسیرهای متلاطم آسان می‌کند.

موتور و قوای فنی

نسل جدید FMX با موتورهای D11K و D13K عرضه می‌شود که توان از ۳۳۰ تا ۵۴۰ اسب‌ بخار و گشتاور تا ۲۶۰۰ نیوتون‌ متر دارند. هر دو پیشرانه با استاندارد  Euro ۶ Step E همخوانی داشته و از سیستم تزریق  Common Rail و توربوشارژر استفاده می‌کنند.

گیربکس I‑Shift Construction نسخه‌ای ویژه از جعبه‌ دنده افسانه‌ای ولوو است که برای مسیرهای خاکی تنظیم شده است. انتخاب دنده‌ها در دور بالاتر انجام می‌شود و در صورت نیاز می‌توان دو دنده فوق‌ سنگین Crawl Gears را برای حرکت با سرعت کمتر از 1KM اضافه کرد. فناوری I‑See نیز بر پایهٔ نقشهٔ توپوگرافی، تغییرات مسیر را پیش‌ بینی کرده و دندهٔ مناسب را از پیش انتخاب می‌کند.

مونتاژ در ایران؛ نقش سایپا دیزل

بازار ایران یکی از نخستین مقاصد خاورمیانه برای FMX بود. همکاری ولوو با سایپا دیزل از اوایل دههٔ ۱۳۹۰ آغاز شد، زمانی که نیاز به کامیون‌های عمرانی با دوام بالا در پروژه‌های سدسازی و معادن افزایش یافت. در ابتدا شاسی کامل از کارخانهٔ ولوو در بغداد و سپس گُتبورگ سوئد وارد می‌شد اما از سال ۱۳۹۴ روند مونتاژ نیمه‌ کامل (CKD) با داخلی‌ سازی تدریجی قطعات آغاز شد.

سایپا دیزل خط مونتاژ مخصوص FMX را در مجموعهٔ جادهٔ مخصوص کرج راه‌اندازی کرد، جایی که کابین، محور و مخزن سوخت به صورت جداگانه نصب می‌شدند. واحد کنترل کیفی ولوو در تمام مراحل حاضر بود و تمامی کامیون‌ها پیش از تحویل، تحت تست جاده‌ای ۵۰ کیلومتری قرار می‌گرفتند. این سطح از نظارت باعث شد کامیون‌های FMX تولید ایران از نظر ایمنی و دوام نزدیک به نمونه‌های اروپایی باشند.

در حال حاضر، نسخه‌هایی با موتور D13K ۴۶۰ و پیکربندی ۶×۴ بیشترین سهم تولید را دارند و به‌ویژه در پروژه‌های شاخص و سنگین مورد استفاده‌اند. صادرات محدود FMX مونتاژی ایران به بازارهای مختلف در آن سالها صورت گرفت. 

جمع بندی

ولوو FMX نماد تفکر مهندسی در شدیدترین شرایط است. کامیونی که توان، هوش و استقامت را در بدنه‌ای مستحکم ترکیب می‌کند و حتی در نسخه‌های مونتاژی سایپا دیزل نیز همان فلسفهٔ سوئدی را حفظ کرده است. در جهانی که کامیون‌های عمرانی غالبا قربانی شرایط سخت می‌شوند، FMX ثابت می‌کند دوام می‌تواند با فناوری و ایمنی همزمان باشد، همان‌جا که آسفالت تمام می‌شود و مأموریت واقعی آغاز.