پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

بی ام سی (BMC)؛ برندهای فراموش شده بازار

هنوز هم در گوشه و کنار جاده‌های کشور نمونه‌های کارکرده کامیون‌های BMC با سرسختی به کار خود ادامه می‌دهند. این خودروهای سنگین یادگاران دوره کوتاهی هستند که صنایع خودرو کویر تلاش کرد سهمی از بازار تجاری ایران را به این برند ترکیه‌ای اختصاص دهد.

در دنیای کامیون‌های سنگین، نام‌هایی هستند که با وجود کیفیت فنی مطلوب، به دلایل مختلف در کورس رقابت بازار ایران جا مانده و به تدریج از حافظه عمومی پاک شدند. بی ام سی (BMC) ترکیه یکی از همین برندهاست که با وجود سابقه درخشان در صنعت خودرو و جهش خیره‌کننده به سمت تولیدات دفاعی، حضوری کوتاه اما تأثیرگذار در ایران داشت که امروز تنها خاطره‌ای از آن باقی مانده است.

از ریشه‌های بریتانیایی تا بلندپروازی در ازمیر

داستان BMC در سال ۱۹۶۴ در شهر ازمیر ترکیه آغاز شد. این شرکت که در ابتدا با تکیه بر دانش فنی و لیسانس British Motor Corporation بریتانیا کار خود را شروع کرد، در دهه‌های نخست مانند بسیاری از خودروسازان نوپای منطقه، بر مونتاژ قطعات متمرکز بود. اما تفاوت BMC با رقبای هم عصر خود، رویکرد پیشرو در بومی‌ سازی بود. 

آن‌ها به جای درجا زدن در خطوط مونتاژ، سرمایه‌گذاری سنگینی روی ساخت داخلی قطعات و توسعه دانش فنی انجام دادند. در سال ۱۹۸۹ با انتقال کامل مالکیت به چوکوروا هلدینگ (Çukurova Holding)، فصل جدیدی رقم خورد که بی ام سی را از یک مونتاژکار ساده به تولیدکننده‌ای صاحب‌سبک تبدیل کرد. محصولاتی نظیر سری Profesyonel که در دهه ۹۰ میلادی به بازار آمد، نمادی از این استقلال صنعتی بودند.

ورود به ایران؛ کوتاه اما امیدوار کننده

در اوایل دهه ۱۳۸۰ شمسی، فضای نوسازی ناوگان حمل‌ و نقل ایران تشنه برندهای جدید و اقتصادی بود. در این میان شرکت صنایع خودرو کویر در اردکان یزد با هدف تولید مشترک، پرچم همکاری با BMC را برافراشت. محصولات این برند از حدود سال‌های ۱۳۸۲ و ۱۳۸۳ وارد جاده‌های ایران شدند. 

کامیون‌های BMC به دلیل ساختار فنی ساده و مقاوم، موتورهای اقتصادی و هزینه‌های نگهداری معقول، خیلی زود مورد توجه رانندگان قرار گرفتند و در ناوگان حمل‌ و نقل جاده‌ای و عمرانی جای گرفتند. اما این ماه عسل دیری نپایید و نوسانات ارزی، محدودیت‌های تامین قطعات و پیچیدگی‌های سیاست‌گذاری‌های کلان صنعتی باعث شد همکاری ایران و ترکیه در این بخش به کندی پیش برود و نهایتاً به توقف تولید منجر شود. امروز از آن دوران، تنها تعدادی کامیونِ کارکرده در گوشه و کنار جاده‌ها باقی مانده که همچنان با سرسختی به کار خود ادامه می‌دهند.

تغییر مسیر استراتژیک؛ از جاده به میدان نبرد

در حالی که در ایران نام BMC به مرور به دست فراموشی سپرده می‌شد، این برند در ترکیه با یک دگردیسی کامل به یکی از ارکان قدرت صنعتی این کشور تبدیل شد. بعد از عبور از بحران‌های مالی در سال ۲۰۱۳، BMC با مدیریت جدید و نگاهی متفاوت به صنعت دفاعی، مسیر خود را تغییر داد. 

تولید خودروهای زرهی مقاوم در برابر مین مانند سری Kirpi و مشارکت در ساخت تانک ملی ترکیه آلتای، این شرکت را به جایگاهی استراتژیک رساند. تاسیس واحد BMC Power برای طراحی و تولید موتورهای دیزل بومی، نشان داد که این برند دیگر صرفاً یک خودروساز نیست بلکه یک قطب تحقیق و توسعه است که توانسته خودکفایی ترکیه در حوزه پیشرانه‌های سنگین را تضمین کند.

چرا BMC در بازار ایران ماندگار نشد؟

تحلیل وضعیت BMC در ایران نشان دهنده یک قاعده نانوشته در بازار خودروهای تجاری است: تداوم و خدمات، از کیفیت محصول مهمتر است. BMC از نظر فنی محصولی قابل دفاع بود، اما زیرساخت‌های لازم برای تبدیل شدن به یک برند پایدار در ایران را نداشت.

بازار خودروهای سنگین در ایران به شدت وابسته به زنجیره تأمین قطعات و خدمات پس از فروش گسترده است. وقتی شرایط اقتصادی تغییر کرد و زنجیره تامین قطعات از ترکیه به ایران دچار وقفه شد، مالکان این کامیون‌ها نخستین قربانیان بودند. در واقع BMC قربانی نبود ثبات در همکاری‌های صنعتی شد، نه ضعفِ مهندسی.

نگاهی به آینده؛ غولی که همچنان می‌تازد

امروز BMC ترکیه با صادرات به بیش از ۸۰ کشور جهان و ظرفیت تولید سالانه هزاران دستگاه، یکی از بازیگران اصلی منطقه است. معرفی خانواده کامیون‌های Tuğra در سال ۲۰۱۸ نشان داد که آن‌ها هنوز هم در بازار خودروهای جاده‌ای حرف‌های زیادی برای گفتن دارند. در ایران نیز، اگرچه BMC به یک برند فراموش شده تبدیل شده است، اما یادآوری آن برای علاقه‌مندان خودرو، درسی است از فرصت‌های از دست رفته. 

این برند ثابت کرد که با تمرکز بر بومی‌ سازی و تنوع‌ بخشی به محصولات، می‌توان از یک شرکت مونتاژکار به یک قدرت صنعتی تبدیل شد. اتفاقی که شاید اگر در همکاری‌های مشترک بهتر مدیریت می‌شد، می‌توانست سرنوشت متفاوتی برای حضور این برند در ایران رقم بزند.