پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

خودروهای هیبریدی چه سرویس‌هایی دارند که راننده نمی‌داند؟

خودروهای هیبریدی بخشی از هزینه‌های نگهداری خودروهای بنزینی را کم کرده‌اند، اما در عوض سرویس‌هایی دارند که بسیاری از مالکان حتی از وجودشان خبر ندارند؛ سرویس‌هایی که بی‌توجهی به آنها می‌تواند به خرابی‌های پرهزینه منجر شود.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، خودروی هیبریدی برای بسیاری از رانندگان، نماد کاهش مصرف سوخت و حرکت به سمت فناوری‌های جدیدتر است. موتور بنزینی در کنار یک یا چند موتور الکتریکی کار می‌کند، بخشی از انرژی ترمزگیری به باتری بازمی‌گردد و در بسیاری از شرایط، موتور احتراقی کمتر از یک خودروی معمولی تحت فشار قرار می‌گیرد. همین ویژگی‌ها باعث شده تصور رایجی شکل بگیرد: خودرویی که کمتر مصرف می‌کند، احتمالاً کمتر هم نیاز به سرویس دارد. اما ماجرا به این سادگی نیست.

مشکل از جایی آغاز می‌شود که مالک خودرو فقط سرویس‌هایی را انجام می‌دهد که می‌شناسد و بخش‌های مخصوص سیستم هیبریدی سال‌ها بدون بررسی باقی می‌مانند.

فیلتر باتری؛ قطعه‌ای کوچک با وظیفه‌ای بزرگ

یکی از سرویس‌هایی که بسیاری از مالکان از آن بی‌خبرند، بررسی و تمیز کردن مسیر خنک‌کاری باتری هیبریدی است. باتری‌های ولتاژ بالا هنگام شارژ و تخلیه انرژی گرما تولید می‌کنند. اگر این گرما به‌درستی دفع نشود، عملکرد باتری تحت تأثیر قرار می‌گیرد و در بلندمدت می‌تواند به کاهش عمر آن منجر شود.

در بسیاری از خودروهای هیبریدی، برای خنک کردن باتری از جریان هوا استفاده می‌شود. این هوا از طریق دریچه‌هایی وارد شده و پس از عبور از فیلتر یا مسیرهای مخصوص، به مجموعه باتری می‌رسد. مو، گردوغبار، پرز، آلودگی و حتی موی حیوانات خانگی می‌توانند این مسیر را مسدود کنند. نتیجه ممکن است در ابتدا فقط کاهش عملکرد سیستم هیبریدی باشد. خودرو ممکن است بیشتر از موتور بنزینی استفاده کند یا توان موتور برقی کاهش پیدا کند، بدون اینکه مالک بلافاصله متوجه علت شود.

در برخی مدل‌ها، محل این فیلتر در قسمت عقب کابین و نزدیک صندلی‌های عقب است؛ جایی که ممکن است سال‌ها کسی آن را باز نکند.

باتری هیبریدی هم به بررسی نیاز دارد

باتری خودروهای هیبریدی معمولاً مانند باتری ۱۲ ولتی خودروهای عادی نیست که با یک تست ساده ولتاژ، وضعیت آن مشخص شود. مجموعه باتری از تعداد زیادی سلول یا ماژول تشکیل شده است. عملکرد این بخش‌ها باید از نظر اختلاف ولتاژ، دما و نحوه شارژ و تخلیه بررسی شود.

گاهی باتری هنوز کاملاً خراب نشده، اما یک یا چند بخش آن ضعیف‌تر از بقیه عمل می‌کنند. در چنین شرایطی، ممکن است خودرو همچنان به حرکت ادامه دهد، اما مصرف سوخت افزایش پیدا کند یا موتور بنزینی بیشتر از حالت عادی وارد مدار شود. این نکته مهم است: کاهش محسوس عملکرد سیستم هیبریدی همیشه به معنای خرابی کامل باتری نیست. گاهی عیب‌یابی زودهنگام می‌تواند از تبدیل یک مشکل محدود به تعمیر پرهزینه جلوگیری کند.

مایع خنک‌کننده فقط برای موتور بنزینی نیست

یکی از اشتباه‌های رایج این است که مالک تصور می‌کند خودرو فقط یک سیستم خنک‌کاری دارد. در بسیاری از خودروهای هیبریدی، علاوه بر مدار خنک‌کاری موتور احتراقی، مدارهای جداگانه‌ای برای خنک کردن اجزای الکتریکی مانند اینورتر، موتور برقی یا سایر تجهیزات سیستم هیبریدی وجود دارد.

این مدارها نیز ممکن است به مایع خنک‌کننده مخصوص نیاز داشته باشند و باید در بازه‌های تعیین‌شده بررسی یا تعویض شوند. بی‌توجهی به این موضوع می‌تواند به افزایش دمای قطعات الکتریکی و ایجاد خطا در سیستم هیبریدی منجر شود

بنابراین وقتی مالک برای تعویض ضدیخ یا مایع خنک‌کننده به تعمیرگاه مراجعه می‌کند، باید مشخص باشد که کدام مدار و کدام نوع مایع در حال سرویس است.

ترمزها دیرتر تمام می‌شوند؛ اما بی‌نیاز از سرویس نیستند

خودروهای هیبریدی هنگام کاهش سرعت، بخشی از انرژی حرکتی را به انرژی الکتریکی تبدیل و در باتری ذخیره می‌کنند. این فرآیند که به ترمز احیاکننده یا regenerative braking معروف است، باعث می‌شود فشار کمتری روی لنت‌های ترمز وارد شود. به همین دلیل، لنت‌های خودروهای هیبریدی ممکن است عمر بیشتری نسبت به خودروهای معمولی داشته باشند. اما این موضوع می‌تواند یک مشکل جدید ایجاد کند.

وقتی لنت برای مدت طولانی کمتر استفاده می‌شود، دیسک ترمز ممکن است بیشتر در معرض زنگ‌زدگی یا خوردگی سطحی قرار بگیرد. همچنین کالیپر و سایر اجزای سیستم ترمز همچنان نیاز به بررسی دارند. بنابراین، دیر تمام شدن لنت به معنای بی‌نیازی سیستم ترمز از سرویس نیست.

در واقع، برخی خودروهای هیبریدی ممکن است پیش از تمام شدن لنت، به دلیل خوردگی یا عملکرد نامناسب سایر اجزای سیستم ترمز نیاز به بررسی داشته باشند.

رسیدگی به باتری ۱۲ ولت

بسیاری از مالکان تصور می‌کنند چون خودرو یک باتری بزرگ هیبریدی دارد، دیگر باتری ۱۲ ولتی اهمیت چندانی ندارد. اما باتری ۱۲ ولتی همچنان وظایف مهمی بر عهده دارد. سیستم‌های الکترونیکی، کامپیوترهای خودرو و بسیاری از تجهیزات اولیه برای فعال شدن به این باتری وابسته‌اند.

ضعیف شدن باتری ۱۲ ولتی می‌تواند علائم عجیب و گمراه‌کننده‌ای ایجاد کند؛ از روشن شدن چراغ‌های هشدار متعدد گرفته تا خطاهای مختلف در سیستم هیبریدی. در برخی موارد، مالک تصور می‌کند باتری اصلی هیبریدی دچار مشکل شده، در حالی که علت اصلی یک باتری ۱۲ ولتی ضعیف است. به همین دلیل، تست دوره‌ای این باتری اهمیت زیادی دارد.

کولر خودرو به سرویس متفاوتی نیاز دارد

در بسیاری از خودروهای معمولی، کمپرسور کولر با تسمه از موتور نیرو می‌گیرد. اما در بسیاری از خودروهای هیبریدی، کمپرسور کولر می‌تواند به‌صورت برقی کار کند. این تفاوت، اهمیت زیادی دارد. تجهیزات برقی سیستم تهویه ممکن است به روغن مخصوص نیاز داشته باشند و استفاده از روغن نامناسب یا تجهیزات غیراستاندارد می‌تواند به سیستم آسیب بزند. به همین دلیل، تعمیر کولر یک خودروی هیبریدی لزوماً مشابه تعمیر کولر یک خودروی بنزینی معمولی نیست.

گاهی استفاده از تجهیزات نامناسب در تعمیرگاه می‌تواند حتی به آسیب دیدن اجزای الکتریکی خودرو منجر شود.

سیستم هیبریدی فقط با دستگاه دیاگ معمولی بررسی نمی‌شود

یک تصور رایج این است که هر تعمیرگاهی که دستگاه دیاگ دارد، می‌تواند یک خودروی هیبریدی را به‌طور کامل عیب‌یابی کند. اما سیستم‌های هیبریدی مجموعه‌ای از واحدهای کنترل و تجهیزات تخصصی دارند. برای بررسی دقیق این خودروها، علاوه بر دستگاه مناسب، دانش فنی درباره سیستم‌های ولتاژ بالا نیز ضروری است.

خطایی که در سیستم هیبریدی ثبت می‌شود، ممکن است به باتری، اینورتر، موتور برقی، سیستم خنک‌کاری یا ارتباط میان واحدهای کنترل مربوط باشد. پاک کردن خطا بدون پیدا کردن علت اصلی، تعمیر محسوب نمی‌شود.

نرم‌افزار هم بخشی از سرویس خودرو است

یکی از تفاوت‌های مهم خودروهای جدید با خودروهای قدیمی این است که بخشی از عملکرد آنها به نرم‌افزار وابسته است.

خودروهای هیبریدی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. خودروسازان ممکن است برای مدیریت بهتر باتری، بهبود عملکرد سیستم هیبریدی یا رفع برخی خطاها، به‌روزرسانی نرم‌افزاری ارائه کنند. این به‌روزرسانی‌ها ممکن است در سرویس‌های معمولی بررسی نشوند. بنابراین، سرویس خودرو فقط به تعویض روغن و فیلتر محدود نمی‌شود. گاهی بررسی نسخه نرم‌افزاری واحدهای کنترلی نیز بخشی از نگهداری صحیح خودرو است.

هر تعمیرکاری نباید سراغ سیستم ولتاژ بالا برود

باتری‌های هیبریدی و تجهیزات مرتبط با آنها می‌توانند با ولتاژ بسیار بالا کار کنند. این بخش‌ها برخلاف بسیاری از قطعات معمول خودرو، نیازمند آموزش و تجهیزات ایمنی مخصوص هستند. باز کردن یا دستکاری سیستم ولتاژ بالا بدون دانش فنی مناسب، می‌تواند خطرناک باشد. به همین دلیل، حتی اگر مشکل خودرو ساده به نظر برسد، نباید هر تعمیرگاهی را برای تعمیر سیستم هیبریدی انتخاب کرد.

هزینه اصلی، بی‌خبری است

خودروهای هیبریدی الزاماً خودروهایی پرهزینه و پیچیده برای نگهداری نیستند. در بسیاری از موارد، حتی به دلیل کاهش فشار روی موتور و ترمزها، برخی قطعات آنها دیرتر فرسوده می‌شوند. اما این خودروها یک تفاوت مهم دارند: سرویس نکردن بخش‌هایی که مالک از وجودشان خبر ندارد، می‌تواند هزینه زیادی ایجاد کند.

تمیز بودن مسیر خنک‌کاری باتری، بررسی باتری ۱۲ ولتی، توجه به مدارهای خنک‌کننده، سرویس درست ترمزها، استفاده از روغن مناسب در سیستم تهویه و عیب‌یابی تخصصی سیستم ولتاژ بالا، از جمله مواردی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.

خودروی هیبریدی را نمی‌توان دقیقاً با همان ذهنیت خودروی بنزینی قدیمی نگهداری کرد. در این خودروها، بسیاری از مشکلات قبل از آنکه راننده متوجه افت جدی عملکرد شود، خود را در داده‌های سیستم، دمای باتری یا تغییر رفتار موتور نشان می‌دهند. به همین دلیل، شاید مهم‌ترین سرویس خودروهای هیبریدی، چیزی باشد که در دفترچه تعمیرات نوشته نشده است: اینکه مالک بداند چه چیزهایی را نباید نادیده بگیرد.