پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

ترمز پارک برقی عمل نکرد؛ چه کار کنیم؟

فشردن یک کلید کوچک جای اهرم بزرگ ترمزدستی را گرفته است، اما پشت این کلید مجموعه‌ای از موتورهای برقی، واحدهای کنترل و کالیپرهای ترمز قرار دارد. خرابی باتری ۱۲ ولت، عملگرهای برقی، سیم‌کشی یا گیرکردن مکانیکی ترمز می‌تواند EPB را از کار بیاندازد. مهم‌تر این‌که اگر این اتفاق هنگام پارک یا حتا حرکت رخ دهد، راننده باید بداند چگونه خودرو را بدون خطر متوقف و مهار کند.

ترمز پارک برقی یا EPB در بسیاری از خودروهای جدید جای ترمز دستی مکانیکی را گرفته است. راننده به‌جای کشیدن اهرم، کلیدی کوچک را فعال می‌کند و سیستم با استفاده از موتور برقی، ترمز چرخ‌های عقب را درگیر می‌کند.

ظاهر کار بسیار ساده است، اما پشت این کلید یک سیستم الکترومکانیکی قرار دارد. در بعضی خودروها موتورهای کوچک مستقیماً روی کالیپرهای عقب نصب شده‌اند و پیستون ترمز را حرکت می‌دهند. در طراحی‌های دیگر یک عملگر مرکزی از طریق کابل، ترمزهای عقب را فعال می‌کند. بنابراین EPB برخلاف ترمز دستی سنتی فقط یک کابل و اهرم نیست و خرابی آن می‌تواند منشأ برقی، مکانیکی یا نرم‌افزاری داشته باشد.

چرا ترمز پارک برقی خراب می‌شود؟

یکی از نخستین مواردی که در مواجهه با خطای EPB باید بررسی شود، وضعیت سیستم برق خودرو است. عملگرهای ترمز برای حرکت به ولتاژ مناسب نیاز دارند و واحد کنترل نیز باید برق پایدار دریافت کند. ضعف باتری ۱۲ ولت می‌تواند باعث ثبت خطا در واحد EPB یا عملکرد غیرعادی تجهیزات الکترونیکی شود. در اسناد فنی مزدا نیز کدهای مرتبط با پایین‌بودن ولتاژ تغذیه واحد کنترل EPB ثبت شده‌اند.

بنابراین اگر صبح خودرو به‌سختی روشن می‌شود، استارت ضعیف است و هم‌زمان پیام خطای EPB روی صفحه آمپر ظاهر شده، نباید بلافاصله نتیجه گرفت که کالیپر یا موتور ترمز خراب شده است. بررسی باتری، دینام و اتصالات برق می‌تواند نخستین مرحله عیب‌یابی باشد.

اما همیشه مقصر باتری نیست. موتورهای الکتریکی روی کالیپر عقب نیز ممکن است دچار ایراد شوند. این موتور باید هر بار هنگام فعال یا آزادشدن ترمز، مکانیزم داخل کالیپر را حرکت دهد. خرابی موتور، چرخ‌دنده یا مکانیزم داخلی می‌تواند باعث شود ترمز روی یک چرخ درگیر نشود یا برعکس، پس از پارک آزاد نشود.

بولتن فنی میتسوبیشی نمونه‌ای از این مشکل را نشان می‌دهد؛ در آن خطای EPB زمانی ثبت می‌شود که مکانیزم عملگر در زمان تعیین‌شده نتواند به موقعیت مورد انتظار برسد. تویوتا و لکسوس نیز برای برخی خودروها بولتن‌های فنی مربوط به خرابی عملگر EPB منتشر کرده‌اند.

وقتی ترمز عقب گیر می‌کند

مشکل ممکن است کاملاً مکانیکی باشد. کالیپر ترمز در معرض آب، گل، گردوغبار، نمک و تغییرات دما قرار دارد. خوردگی، گیرکردن قطعات متحرک یا فرسودگی مکانیزم می‌تواند حرکت پیستون را دشوار کند.

در چنین شرایطی موتور EPB تلاش می‌کند ترمز را درگیر یا آزاد کند، اما مقاومت مکانیکی بیش از حد است. گاهی راننده صدای غیرعادی از چرخ عقب می‌شنود یا پس از آزادکردن ترمز، خودرو به‌سختی حرکت می‌کند. داغ‌شدن غیرعادی یکی از چرخ‌های عقب نیز می‌تواند نشانه باقی‌ماندن ترمز در حالت درگیر باشد.

اسناد فنی برخی خودروسازان برای خطاهای EPB بررسی هم‌زمان عملگرها، لنت یا کفشک ترمز و دیسک‌های عقب را توصیه می‌کنند، زیرا ایراد الزاماً محدود به موتور برقی نیست.

در این وضعیت نباید با فشار زیاد پدال گاز خودرو را مجبور به حرکت کرد. اگر ترمز یک چرخ آزاد نشده باشد، حرکت می‌تواند دیسک و لنت را بیش از حد داغ کند و به مجموعه ترمز آسیب بزند.

گاهی فقط یک کلید یا سیم مقصر است

کلیدی که راننده با آن EPB را فعال می‌کند نیز یک قطعه الکتریکی است و امکان خرابی آن وجود دارد. قطعی سیم، خرابی سوکت، نفوذ رطوبت و خوردگی اتصالات می‌تواند ارتباط میان کلید، واحد کنترل و عملگرها را مختل کند.

اسناد فنی بنتلی، برای مثال، خطاهایی مربوط به مدار الکتریکی و قطع ارتباط کلید ترمز پارک ثبت کرده‌اند و در بولتن‌های دیگر خودروسازان نیز بررسی اتصالات عملگر و واحد کنترل EPB بخشی از فرایند عیب‌یابی است.

حتا نرم‌افزار و کالیبراسیون واحد کنترل هم می‌تواند مشکل ایجاد کند. تویوتا برای برخی مدل‌ها پیام «Parking Brake Malfunction» را به ایراد حافظه یا کالیبراسیون ماژول کنترل ترمز مرتبط دانسته و برای گروه دیگری از خودروها به‌روزرسانی نرم‌افزار Brake/EPB را در قالب کارزار خدماتی ارائه کرده است.

به همین دلیل تشخیص EPB فقط با نگاه‌کردن به لنت‌های عقب امکان‌پذیر نیست و خواندن کدهای خطا با دستگاه دیاگ اهمیت زیادی دارد.

اگر EPB هنگام پارک عمل نکرد چه کنیم؟

این مهم‌ترین بخش ماجراست. اگر خودرو متوقف شده اما EPB درگیر نمی‌شود، ابتدا پای خود را روی ترمز اصلی نگه دارید و خودرو را روی سطحی امن و تا حد امکان بدون شیب قرار دهید.

در خودروی اتوماتیک، پس از توقف کامل گیربکس را روی P قرار دهید. اما اگر EPB خراب است، بهتر است فقط به مکانیزم P اعتماد نکنید؛ به‌خصوص روی شیب. اگر امکان جابه‌جایی خودرو وجود دارد، آن را به سطح صاف منتقل کنید و برای اطمینان از حرکت‌نکردن خودرو از گوه مناسب مقابل یا پشت چرخ استفاده کنید.

در خودروهای دنده‌ای نیز خودرو باید در دنده مناسب قرار گیرد و در صورت نبود ترمز پارک مطمئن، چرخ‌ها مهار شوند. هیوندای نیز در دستورالعمل‌های خود در شرایط لازم استفاده از گوه زیر چرخ را توصیه می‌کند.

اگر پیام خرابی EPB روی صفحه آمپر باقی مانده است، خودرو باید بررسی شود. تویوتا در صورت بروز خرابی سیستم پارک برقی، توقف در محل امن و بررسی پیام‌های هشدار را توصیه می‌کند.

پارک‌کردن خودرو دارای EPB معیوب روی سراشیبی و رهاکردن آن فقط با وضعیت P، انتخاب مناسبی نیست.

سناریوی دیگری نیز وجود دارد؛ خودرو پارک شده، اما هنگام حرکت ترمز پارک آزاد نمی‌شود.

در این حالت ابتدا پدال ترمز را فشار دهید و مطابق دستورالعمل همان خودرو یک بار فرمان آزادشدن EPB را اجرا کنید. اگر باتری ۱۲ ولت ضعیف یا خالی شده باشد، ممکن است سیستم انرژی کافی برای حرکت عملگر نداشته باشد و ابتدا مشکل برق خودرو نیاز به رفع داشته باشد.

اما اگر پیام خطا وجود دارد و ترمز همچنان آزاد نمی‌شود، با فشار دادن پدال گاز خودرو را مجبور به حرکت نکنید. برخی خودروها روش آزادسازی اضطراری دارند، اما این روش بین مدل‌ها بسیار متفاوت است. هلا نیز برای بعضی سیستم‌ها مکانیزم آزادسازی اضطراری را شرح داده است.

بازکردن موتور EPB از روی کالیپر یا چرخاندن مکانیزم داخلی کنار جاده کار مناسبی برای راننده عادی نیست. در چنین شرایطی دفترچه همان خودرو تعیین می‌کند امکان آزادسازی اضطراری وجود دارد یا خودرو باید با روش مناسب حمل شود.

اگر ترمز اصلی هنگام حرکت از کار افتاد، EPB کمک می‌کند؟

در بسیاری از خودروهای جدید پاسخ مثبت است، اما این قابلیت را نباید بدون مطالعه دفترچه خودرو آزمایش کرد.

در برخی محصولات هیوندای، اگر هنگام رانندگی پدال ترمز اصلی دچار مشکل شود، راننده می‌تواند کلید EPB را بالا بکشد و نگه دارد تا ترمز اضطراری فعال شود. سیستم تا زمانی که کلید نگه داشته شده است خودرو را کاهش سرعت می‌دهد. هیوندای تصریح می‌کند که این قابلیت برای وضعیت اضطراری در نظر گرفته شده است.

تویوتا نیز در برخی مدل‌ها اعلام کرده است که در وضعیت اضطراری می‌توان کلید ترمز پارک را کشید و نگه داشت تا ترمز وارد عمل شود.

نکته مهم این است که این عملکرد با کشیدن ترمز دستی مکانیکی در سرعت بالا یکسان نیست. سامانه الکترونیکی معمولاً ترمزگیری را کنترل می‌کند تا خودرو تا حد ممکن پایدار بماند.

با این حال، این قابلیت باید فقط در خرابی واقعی ترمز اصلی استفاده شود. عملکرد دقیق، سرعت‌های مجاز و محدودیت‌ها میان خودروها متفاوت است.

پیام EPB را نادیده نگیرید

روشن‌شدن چراغ یا نمایش پیام خطای EPB به معنای قطعی خرابی موتور کالیپر نیست. ممکن است پای باتری ضعیف، کلید معیوب، اشکال سیم‌کشی، مشکل نرم‌افزاری یا گیرکردن مکانیکی در میان باشد. حتا برخی خودروها ممکن است در اثر ایراد سیستم‌های مرتبط مانند ESC پیام‌هایی ایجاد کنند که نیاز به دیاگ دقیق دارند. هیوندای نیز هشدار می‌دهد باقی‌ماندن چراغ ترمز پس از آزادشدن پارک می‌تواند نشانه ایراد در سیستم ترمز باشد.

ترمز پارک برقی از نظر راحتی و قابلیت‌های ایمنی مزیت‌های زیادی دارد، اما یک سیستم الکترومکانیکی است و خرابی آن باید جدی گرفته شود.

اگر EPB عمل نکرد، خودرو را روی سطح صاف متوقف، گیربکس را در وضعیت ایمن قرار داده و در صورت نیاز چرخ‌ها را مهار کنید. اگر EPB آزاد نشد، خودرو را با فشار گاز به حرکت وادار نکنید. و اگر در حین حرکت ترمز اصلی از کار افتاد، تنها در خودروهایی که سازنده چنین قابلیتی تعریف کرده است می‌توان با نگه‌داشتن کلید EPB از ترمز اضطراری کمک گرفت. کلید ترمز پارک کوچک شده است، اما مسئولیتی که پشت آن قرار دارد کوچک نیست.