اصول رانندگی ایمن، وقتی کودک در خودرو حضور دارد

سفر با کودک فقط به بستن کمربند و آرام‌تر رانندگی کردن خلاصه نمی‌شود. جای نشستن کودک، نوع صندلی متناسب با سن و جثه، نحوه نصب آن و حتی چیزهایی که داخل کابین رها شده‌اند، همگی در ایمنی نقش دارند. مهم‌ترین اصل این است که کودک تا جای ممکن در صندلی عقب و با سامانه مهار متناسب با سن، قد و وزن خود سفر کند. برای نوزاد و کودک خردسال، کمربند معمولی خودرو به‌تنهایی کافی نیست و حتی نشاندن کودک روی پای بزرگسال می‌تواند در تصادف بسیار خطرناک باشد.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، رانندگی با کودک یک تفاوت اساسی با سفر عادی دارد؛ راننده فقط مسئول کنترل خودرو نیست، بلکه باید شرایطی ایجاد کند که بدن کوچک‌تر و آسیب‌پذیرتر کودک نیز در تصادف به‌درستی مهار شود.

کمربند ایمنی خودرو برای بدن یک بزرگسال طراحی شده است. اگر همان کمربند روی بدن کودکی کوتاه‌قد قرار بگیرد، ممکن است به جای لگن از روی شکم عبور کند یا بخش شانه‌ای آن روی گردن قرار گیرد. به همین دلیل برای سنین مختلف، صندلی کودک یا بوستر لازم است.

در این خصوص بیشتر کارشناسان ایمنی خودرو توصیه می‌کنند کودکان تا ۱۳ سالگی در صندلی عقب خودرو بنشینند و نوع سیستم مهار نیز براساس سن، قد و وزن آنها انتخاب شود.

امن‌ترین جای خودرو برای کودک کجاست؟

در شرایط معمول، صندلی عقب انتخاب ایمن‌تری برای کودک است. برای کودکان زیر ۱۳ سال توصیه می‌شود تا حد امکان از صندلی جلو استفاده نشود. اگر شرایط خودرو و نوع صندلی کودک اجازه دهد، محل وسط ردیف عقب معمولاً از نظر فاصله داشتن با نقاط برخورد جانبی موقعیت مناسبی است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها نیز صندلی میانی عقب را، در صورت امکان نصب صحیح سیستم مهار، یکی از امن‌ترین موقعیت‌ها می‌داند.

اما یک نکته مهم وجود دارد؛ بهترین محل، جایی است که صندلی کودک در آن به شکل صحیح و کاملاً محکم نصب شود. اگر صندلی وسط امکان نصب مناسب ندارد یا کمربند و نقاط اتصال آن با صندلی کودک سازگار نیستند، صندلی عقب سمت راست یا چپ می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد. یعنی نباید فقط برای نشاندن کودک در وسط، صندلی را به شکل غیراصولی نصب کرد.

نوزاد باید رو به عقب بنشیند

برای نوزادان و کودکان کم‌سن، ایمن‌ترین حالت استفاده از صندلی کودک رو به عقب است. در این وضعیت، هنگام تصادف نیروی واردشده روی بخش بزرگ‌تری از پشت، گردن و سر کودک توزیع می‌شود و فشار کمتری به گردن وارد می‌شود.

توصیه‌های مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا این است که کودک تا زمانی که به حداکثر قد یا وزن مجاز صندلی در حالت رو به عقب نرسیده، در همین وضعیت باقی بماند. این زمان بسته به صندلی و رشد کودک ممکن است تا حدود ۲ تا ۴ سالگی ادامه پیدا کند. پس این تصور که کودک به محض یک‌سالگی باید رو به جلو بنشیند، معیار مناسبی نیست. محدودیت قد و وزن درج‌شده روی صندلی مهم‌تر از یک سن ثابت است.

صندلی رو به عقب هرگز مقابل ایربگ فعال قرار نگیرد

یکی از مهم‌ترین هشدارهای ایمنی همین است. صندلی کودک رو به عقب نباید جلوی یک ایربگ فعال نصب شود. اگر ایربگ سرنشین جلو در تصادف باز شود، می‌تواند با نیروی بسیار زیادی به پشت صندلی کودک برخورد کند و آسیب بسیار جدی ایجاد کند. بنابراین حتی اگر والدین تصور کنند نشاندن نوزاد روی صندلی جلو باعث می‌شود راحت‌تر او را ببینند، این کار در صورت وجود ایربگ فعال انتخاب ایمنی نیست.

چه زمانی کودک می‌تواند رو به جلو بنشیند؟

وقتی کودک از حداکثر قد یا وزن مجاز صندلی رو به عقب عبور کرد، مرحله بعدی استفاده از صندلی کودک رو به جلو با هارنس (تسمه مهار داخل صندلی کودک) چندنقطه‌ای است.

در این مرحله نیز کودک باید همچنان در ردیف عقب بماند و تا رسیدن به محدودیت قد یا وزن صندلی از همان هارنس استفاده کند. توصیه‌های ایمنی فعلی، ادامه استفاده از صندلی رو به جلو دست‌کم تا حدود ۵ سالگی و در واقع تا رسیدن به حداکثر ظرفیت صندلی را پیشنهاد می‌کنند.

اگر صندلی رو به جلو به بند اتصال بالایی یا Top Tether مجهز است، باید طبق دستور سازنده به نقطه مخصوص خودرو متصل شود. اداره ملی ایمنی ترافیک بزرگراه‌های آمریکا تأکید می‌کند این بند حرکت سر کودک به سمت جلو را در تصادف محدود می‌کند و بخش مهمی از نصب صحیح است.

بعد از صندلی کودک نوبت بوستر است، نه کمربند بزرگسال

یکی از اشتباه‌های رایج این است که به محض بزرگ شدن کودک، صندلی کودک کنار گذاشته شود و کمربند معمولی خودرو مورد استفاده قرار گیرد. مرحله بین این دو، بوستر است. بوستر کودک را در ارتفاع مناسب قرار می‌دهد تا کمربند خودرو به جای شکم روی بالای ران‌ها قرار گیرد و قسمت شانه‌ای نیز از وسط سینه و شانه عبور کند، نه از روی گردن یا صورت.

این در حالی است که به باور کارشناسان بسیاری از کودکان تا حدود ۹ تا ۱۲ سالگی همچنان به بوستر نیاز دارند. معیار اصلی این است که کمربند بدون بوستر روی بدن کودک به‌درستی قرار بگیرد. همچنین عده‌ای نیز تاکید می‌کنند که برخی کودکان تا رسیدن به حدود ۱۴۵ سانتی‌متر قد همچنان به بوستر نیاز دارند.

کمربند باید دقیقاً کجا قرار بگیرد؟

وقتی کودک به اندازه‌ای رشد کرده که بتواند بدون بوستر از کمربند استفاده کند، نحوه قرار گرفتن کمربند باید بررسی شود. بخش پایینی کمربند باید روی قسمت بالایی ران‌ها و لگن قرار گیرد، نه روی شکم. بند مورب نیز باید از مرکز سینه و شانه عبور کند، نه گردن و نه زیر بغل.

اگر کودک مجبور است کمربند شانه‌ای را پشت بدن خود بگذارد یا زیر دست عبور دهد تا راحت باشد، معمولاً هنوز برای استفاده مستقیم از کمربند بزرگسال کوچک است و به بوستر نیاز دارد.

صندلی کودک باید چقدر محکم باشد؟

داشتن صندلی کودک کافی نیست؛ نصب غلط می‌تواند بخش بزرگی از مزیت آن را از بین ببرد. صندلی پس از نصب، در محل عبور کمربند یا محل اتصال، بیشتر از حدود ۲.۵ سانتی‌متر به طرفین یا جلو و عقب حرکت نکند. نصب نیز باید دقیقاً مطابق دفترچه صندلی و دفترچه خودرو انجام شود.

هارنس هم نباید شل باشد. تسمه‌ها باید صاف، بدون پیچ‌خوردگی و به اندازه‌ای محکم باشند که نتوان بخش اضافه آنها را روی شانه کودک بین انگشتان جمع کرد.  بنابراین خرید گران‌ترین صندلی الزاماً به معنای ایمنی بیشتر نیست؛ صندلی مناسب که درست نصب شده باشد، مهم‌تر است.

کودک را هیچ‌وقت در آغوش نگیرید

گاهی در سفرهای کوتاه گفته می‌شود «راه نزدیک است» و کودک روی پای مادر یا پدر می‌نشیند. این یکی از خطرناک‌ترین عادت‌هاست. در تصادف یا حتی ترمز شدید، نیرویی که به بدن کودک وارد می‌شود می‌تواند چندین برابر وزن او باشد و هیچ بزرگسالی قادر نیست کودک را فقط با دست نگه دارد.

از طرف دیگر اگر بزرگسال کمربند بسته باشد و کودک میان او و کمربند یا داشبورد قرار گرفته باشد، خود بدن بزرگسال نیز می‌تواند در تصادف به کودک فشار وارد کند. برای کودک سفر «کوتاه» و «بلند» از نظر خطر تفاوتی ندارد؛ سیستم مهار باید در هر مسیر استفاده شود.

وسایل داخل کابین هم می‌توانند خطرناک شوند

بطری آب، تبلت، اسباب‌بازی سنگین، کیف یا وسایل دیگری که آزادانه روی صندلی عقب قرار گرفته‌اند، در یک ترمز شدید می‌توانند به سمت سرنشینان پرتاب شوند. وقتی کودک در خودرو حضور دارد، بهتر است وسایل سنگین داخل صندوق یا در محفظه‌های بسته قرار بگیرند.

حتی بعضی لوازم جانبی صندلی کودک که توسط سازنده اصلی تأیید نشده‌اند، مانند بالشتک‌ها یا گیره‌های اضافی، ممکن است عملکرد هارنس را تغییر دهند. بهتر است هر وسیله‌ای که مستقیماً به صندلی کودک اضافه می‌شود براساس دستور سازنده همان صندلی باشد.

قفل کودک فقط برای در نیست

وقتی کودک به سن کنجکاوی می‌رسد، فعال کردن قفل کودک درهای عقب اهمیت پیدا می‌کند. قفل شیشه‌های برقی عقب نیز می‌تواند از باز و بسته کردن ناخواسته شیشه جلوگیری کند.

کودک نباید هنگام حرکت سر یا دست خود را از پنجره یا سانروف بیرون ببرد. این موضوع علاوه بر خطر برخورد با اجسام بیرونی، در صورت ترمز یا انحراف ناگهانی می‌تواند آسیب جدی ایجاد کند.

سبک رانندگی هم باید تغییر کند

صندلی کودک آسیب ناشی از تصادف را کاهش می‌دهد، اما بهترین تصادف همان تصادفی است که رخ ندهد. با حضور کودک بهتر است فاصله بیشتری با خودروی جلویی حفظ شود، ترمزها و شتاب‌گیری‌ها نرم‌تر باشند و تغییر مسیر ناگهانی کاهش پیدا کند. این موضوع مخصوصاً برای نوزادان و کودکانی که در صندلی خود خواب هستند اهمیت بیشتری دارد.

یکی از مهم‌ترین خطرها نیز حواس‌پرتی است. اگر کودک گریه می‌کند، چیزی می‌خواهد یا کمربندش باز شده، بهتر است راننده در محل امن توقف کند و سپس به وضعیت کودک رسیدگی کند. برگشتن به عقب، برداشتن وسیله از کف خودرو یا تلاش برای آرام کردن کودک هنگام حرکت می‌تواند توجه راننده را از جاده بگیرد.

کودک را حتی برای چند دقیقه تنها نگذارید

هیچ کودکی نباید در خودروی پارک‌شده تنها بماند؛ حتی اگر هوا خیلی گرم به نظر نرسد یا راننده تصور کند فقط چند دقیقه کار دارد. کودک حتی برای مدت کوتاه نیز نباید بدون مراقبت در خودرو باقی بماند. دمای داخل کابین می‌تواند با سرعت بالا افزایش پیدا کند و کودکان نسبت به گرما آسیب‌پذیرتر هستند.

این هشدار در مورد خودروی روشن با کولر نیز نباید ساده گرفته شود؛ ممکن است خودرو خاموش شود، کودک به کنترل‌ها دست بزند یا حادثه دیگری اتفاق بیفتد.

صندلی عقب، صندلی مناسب و نصب صحیح

ایمنی کودک در خودرو یک فرمول پیچیده ندارد، اما چند اصل آن قابل چشم‌پوشی نیست: کودکان تا جای ممکن در ردیف عقب بنشینند، نوزاد و کودک خردسال تا رسیدن به محدودیت صندلی رو به عقب سفر کند، بعد از آن از صندلی رو به جلو و سپس بوستر استفاده شود و کمربند بزرگسال تنها زمانی به‌تنهایی به کار رود که واقعاً روی بدن کودک درست قرار بگیرد.

در کنار آن، صندلی باید محکم نصب شده باشد، هارنس درست بسته شود، وسایل سنگین در کابین رها نشوند و راننده به خاطر رسیدگی به کودک حواسش را از مسیر برندارد.

مهم‌تر از همه اینکه سن تنها معیار نیست. قد، وزن، نوع صندلی و محدودیت اعلام‌شده توسط سازنده تعیین می‌کنند کودک در چه مرحله‌ای قرار دارد.

کودک کوچک‌تر از آن است که خودش درباره ایمنی تصمیم بگیرد؛ بنابراین در خودرو، صندلی و کمربندی که برای او انتخاب می‌کنیم عملاً بخشی از سیستم ایمنی خودرو محسوب می‌شود.