پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

سنتر بولت چیست؛ آشنایی با یک قطعه مهم در کامیون‌ها

سنتر بولت قطعه‌ای کوچک اما حیاتی در سیستم تعلیق کامیون بوده که لایه‌های فنر را یکپارچه نگه داشته و مانع جابه‌جایی محور می‌شود. 

در سیستم تعلیق وسایل نقلیه سنگین، همیشه برخی قطعات هستند که با وجود اندازه کوچکشان، تأثیر بسیار بزرگی روی عملکرد محور، پایداری خودرو و حتی ایمنی راننده و بار دارند. سنتر بولت دقیقاً یکی از همین قطعات است، قطعه‌ای ساده، باریک و ظاهراً بی‌اهمیت که اگر نباشد، تعلیق کامیون عملاً از هم می‌پاشد.

این قطعه در ایران بین رانندگان با نام‌های اشتباه «سندل‌ برد»، «سندل‌ بورت» یا «سَندل بولت» هم شناخته می‌شود، اما نام درست آن همان Center Bolt است.

وقتی درباره عملکرد سیستم تعلیق صحبت می‌کنیم، ذهن بسیاری از افراد سریعاً به سراغ فنرها، کمک‌ها یا بالون‌ها می‌رود اما کمتر کسی به نقش همین سنتر بولت اشاره می‌کند. در حالی‌ که وجود آن برای سالم ماندن کل مجموعه فنرهای لایه‌ای ضروری است. سنتر بولت شاید کوچک باشد، اما نبودش می‌تواند به مشکلاتی ختم شود که گاهی حتی با تجربه‌ترین رانندگان سنگین را هم دچار دردسر می‌کند.

سنتر بولت چیست؟

سنتر بولت یک پیچ بلند و باریک است که از مرکز دسته‌ فنرهای لایه‌ای (Leaf Spring) یا همان فنر شمش عبور می‌کند. این پیچ دو کار اصلی انجام می‌دهد:

یکپارچه‌ کردن لایه‌های فنر:

اگر سنتر بولت نباشد، لایه‌ها زیر ضربه و فشار از هم می‌لغزند و مجموعه فنر عملاً کارایی خود را از دست می‌دهد.

جاسازی دقیق محور در مرکز فنر:

سر سنتر بولت در یک سوراخ انطباقی روی اکسل یا براکت می‌نشیند. همین تکیه‌گاه کوچک باعث می‌شود محور جلو یا عقب نرود و کامیون در خط مستقیم حرکت کند.

به زبانی ساده:

سنتر بولت ستون فقرات مجموعه فنر لایه‌ای است، قطعه‌ای که همه چیز را در محور درست نگه می‌دارد.

سنتر بولت از چه بخش‌هایی ساخته شده؟

بدنه این پیچ معمولاً از فولاد سخت‌ کاری‌ شده است تا در برابر ضربه، پیچش و بار سنگین محور عقب مقاومت داشته باشد. رزوه فقط در بخش انتهایی پیچ وجود دارد تا لایه‌های فنر تحت فشار محکم گِرد هم جمع شوند.

سر آن معمولاً صاف یا نیم‌ گرد است تا دقیقاً در سوراخ مرکز محور قرار بگیرد و حرکت نکند.

اگر سنتر بولت آسیب ببیند چه می‌شود؟

شاید برخی راننده‌ها تجربه‌اش را داشته باشند:

کامیون در شتاب یک‌ طرفه یا همان یکدست می‌کشد، ماشین در ترمز کمی «دمش می‌پیچد»، یا یکی از چرخ‌ها جلوتر/عقب‌تر از سمت دیگر دیده می‌شود.

تمام این‌ها از علائم یک سنتر بولت شکسته یا لق است.

از پیامدهای آسیب سنتر بولت:

محور جابه‌جا می‌شود (حتی یک سانت جابه‌جایی هم خطرناک است).

مجموعه فنرها از حالت منسجم خارج می‌شوند.

صدای تق‌ تق در دست‌اندازها شنیده می‌شود.

لاستیک‌ها سریع‌تر خورده می‌شوند.

فرمان‌ پذیری کامیون کاهش پیدا می‌کند.

فشار زیادی به رکابی‌ها (U-Bolt) و خود اکسل وارد می‌شود.

چرا سنتر بولت اینقدر حیاتی است؟

فنرهای لایه‌ای در کامیون‌ها نمی‌توانند مانند سیستم تعلیق بادی یا کمک‌ فنرها به‌ تنهایی مستقل کار کنند. این لایه‌ها باید در مرکز دقیق خود تحت فشار کنار هم نگه داشته شوند.

اگر کوچکترین لق‌ زدن، ترک‌ خوردگی یا شکستگی در سنتر بولت ایجاد شود تمام تراز و تقسیم وزن محور به هم میریزد و کامیون حتی ممکن است در پیچ‌ها ناپایدار شود.

نشانه‌های خرابی سنتر بولت

چند علامت واضح دارد که راننده با کمی تجربه فوراً متوجه می‌شود:

کج شدن محور یا اختلاف فاصله چرخ‌ها نسبت به گلگیر.

لغزش لایه‌های فنر روی هم.

صدای تند و تیز هنگام عبور از چاله.

پیچیدن دم خودرو در ترمز یا شتاب.

پریدن کامیون به یک سمت در مسیرهای ناهموار.

هرکدام از این موارد می‌تواند نشانه‌ای از شل‌ شدن یا شکستن سنتر بولت باشد.

جمع‌ بندی

سنتر بولت یکی از ساده‌ترین و مهمترین قطعات سیستم تعلیق کامیون‌ها و تریلر هاست. کوچک است اما نبودش می‌تواند کل محور را از مرکز خارج کرده و مشکلات خطرناکی برای راننده، بار و خود کامیون ایجاد کند.

شناختن نقش این قطعه و توجه به علائم خرابی آن، یکی از مهمترین اصول نگهداری تعلیق کامیون‌های مجهز به فنرهای لایه‌ای است.