پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

بررسی عملکرد سایپا در سال ۱۴۰۴؛ بازسازی زیر آوار بحران

سایپا سال ۱۴۰۴ را در حالی پشت سر گذاشت که با بحران‌های انباشته مالی، تعهدات معوق و محدودیت‌های تولید مواجه بود، اما با اجرای اصلاحات هم‌زمان، مسیر بازسازی و بازگشت به توسعه را آغاز کرد. بنابراین، سال ۱۴۰۴ را برای سایپا می‌توان سال بازسازی زیر آوار بحران دانست.

به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، سال ۱۴۰۴ برای سایپا، سال مواجهه با بحران‌هایی بود که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها از سال‌های گذشته به این مجموعه به ارث رسیده بود. بدهی‌های بانکی، چک‌های خرید دین، تعهدات مازاد بر ظرفیت تولید، مشکلات زنجیره تأمین و محدودیت‌های عمومی حاکم بر صنعت خودرو، مجموعه‌ای از موانع را پیش روی این خودروساز قرار داده بود.

با این حال، عملکرد سایپا در سال گذشته نشان می‌دهد این شرکت تلاش کرده است به‌جای مدیریت روزمره بحران، هم‌زمان اصلاحات مالی، ساختاری، تولیدی و محصولی را در دستور کار قرار دهد؛ مسیری که نتیجه آن در برخی شاخص‌های کلیدی، از کاهش بدهی‌ها و تعهدات معوق تا حفظ تولید و توسعه محصولات جدید، قابل مشاهده است.

از ۲۱ همت بدهی تا ۵ همت؛ بازسازی مالی سایپا

یکی از مهم‌ترین تحولات سال ۱۴۰۴، اصلاح وضعیت مالی سایپا بود. میزان بدهی سرفصل‌شده بانکی که در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۱ همت اعلام شده بود، در سال گذشته به حدود ۵ همت کاهش یافت؛ به این ترتیب، بدهی‌های بانکی ۷۶ درصد کاهش پیدا کرد.

هم‌زمان سرمایه شرکت از ۱۹.۵ همت به ۱۶۲.۵ همت افزایش یافت؛ رشدی هشت‌برابری که در نهایت به خروج سایپا از شمول ماده ۱۴۱ قانون تجارت منجر شد. این تغییر، یکی از مهم‌ترین گام‌ها برای کاهش ریسک‌های مالی و افزایش قدرت مانور شرکت در تأمین منابع محسوب می‌شود.

در کنار آن، فروش املاک و دارایی‌های مازاد و غیرمولد نیز دنبال شد تا ضمن تأمین منابع مالی، هزینه‌های سربار کاهش یافته و ترازنامه سایپا سبک‌تر شود.

تولید ۲۸۲ هزار دستگاه در سال بحران

در حوزه تولید، سایپا سال ۱۴۰۴ را با تولید بیش از ۲۸۲ هزار دستگاه خودرو به پایان رساند. خانواده کوییک با سهمی بیش از ۲۷ درصد از کل تولید، در صدر محصولات قرار گرفت و پس از آن، محصولاتی مانند ساینا، زامیاد، شاهین، اطلس، سهند و پارس‌نوآ در ترکیب تولید حضور داشتند.

این میزان تولید در شرایطی به ثبت رسید که صنعت خودرو با محدودیت‌های ارزی، اختلال در تأمین قطعات، قطعی‌های مکرر برق و تبعات جنگ‌های ۱۲ روزه و رمضان مواجه بود. در چنین شرایطی، دستیابی به متوسط تولید روزانه حدود ۱۴۰۰ دستگاه، یکی از مهم‌ترین شاخص‌های عملکردی سایپا در سال گذشته محسوب می‌شود.

اصلاح زنجیره تأمین برای جلوگیری از توقف تولید

تداوم تولید در سال گذشته تا حد زیادی به اصلاح مدیریت زنجیره تأمین وابسته بود. ایجاد منابع جدید تأمین، اصلاح ساختار مالی تأمین‌کنندگان، مدیریت مطالبات و بازنگری در نظام همکاری با قطعه‌سازان، بخشی از اقداماتی بود که برای جلوگیری از توقف خطوط تولید به اجرا درآمد.

این اقدامات، اگرچه به معنای حل کامل مشکلات زنجیره تأمین نیست، اما توانست جریان تولید را در یکی از دشوارترین دوره‌های صنعت خودرو حفظ کند.

کاهش ۳۷ درصدی تعهدات معوق

یکی دیگر از شاخص‌های مهم عملکرد سایپا در سال ۱۴۰۴، کاهش تعهدات معوق بود. تعداد این تعهدات از حدود ۹۱ هزار دستگاه در پایان سال ۱۴۰۳ به حدود ۵۷ هزار دستگاه در پایان سال گذشته رسید؛ یعنی کاهش ۳۷ درصدی.

کاهش تعهدات معوق، علاوه بر اثر مستقیم بر عملکرد عملیاتی، می‌تواند در افزایش رضایت مشتریان و بازسازی اعتماد عمومی نسبت به عملکرد شرکت نقش داشته باشد.

سایپا کوچک‌تر و چابک‌تر شد

اصلاح ساختار سازمانی نیز یکی دیگر از محورهای مهم سال گذشته بود. تعداد شرکت‌های زیرمجموعه سایپا از ۱۳۰ شرکت به ۷۶ شرکت کاهش یافت. تعیین تکلیف شرکت‌های زیان‌ده، واگذاری شرکت‌های غیرمولد و کاهش تعداد اعضای هیئت‌مدیره نیز در همین چارچوب دنبال شد.

هدف از این اقدام‌ها کاهش ساختارهای موازی، کاهش هزینه‌های مدیریتی و افزایش سرعت تصمیم‌گیری عنوان شده است؛ هرچند موفقیت نهایی این برنامه به میزان واقعی کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری در سال‌های آینده بستگی خواهد داشت.

توسعه محصول؛ از چانگان تا آریا پلاگین هیبرید

در حوزه توسعه محصول، سال ۱۴۰۴ برای سایپا سالی پرتحرک بود. عرضه پارس‌نوآ، وانت نیسان اکستند، نسخه ارتقایافته وانت ۱۵۱ و محصول C3-XR، بخشی از برنامه این شرکت بود. پس از احیای قرارداد با چانگان نیز مونتاژ محصولات P421 و P441 آغاز شد.

در بخش خودروهای تجاری، تولید اتوبوس دیزلی شهری اروند زامیاد، عرضه کِشنده GX560 و رونمایی از پیکاپ هانترپلاس، کامیونت فوتون M4 و سهند CNG در دستور کار قرار گرفت.

با این حال، مهم‌ترین اتفاق فناورانه سال را می‌توان رونمایی از آریا بنزینی و آریا پلاگین هیبرید دانست. آریا پلاگین هیبرید با برد حدود ۱۲۰۰ کیلومتر، به‌عنوان نخستین محصول پلاگین هیبرید طراحی‌شده در سایپا و کشور معرفی شده است و می‌تواند نشانه‌ای از ورود جدی‌تر این خودروساز به حوزه فناوری‌های نوین باشد.

موتورهای ملی؛ تلاش برای کاهش وابستگی

رونمایی از خانواده جدید موتورهای ملی نیز یکی دیگر از رویدادهای مهم سال گذشته بود. وابستگی به پیشرانه‌های وارداتی و محدودیت در توسعه قوای محرکه داخلی، سال‌ها یکی از موانع اصلی تنوع‌بخشی به محصولات سایپا محسوب می‌شد.

عرضه موتورهای جدید می‌تواند زمینه را برای توسعه محصولات تازه، کاهش وابستگی و افزایش توان فنی شرکت فراهم کند؛ هرچند ارزش واقعی این پروژه در نهایت با میزان تولید انبوه و استفاده عملی از این پیشرانه‌ها در محصولات آینده مشخص خواهد شد.

کاهش هزینه تولید

مدیریت بهای تمام‌شده نیز در سال ۱۴۰۴ به یکی از محورهای اصلی اصلاحات تبدیل شد. کاهش تا ۲۰ درصدی هزینه خریدهای خارجی، کاهش قیمت برخی قطعات کلیدی، از جمله گیربکس اتوماتیک، توربوشارژر و سیستم‌های ایمنی، کنترل ضایعات و استفاده از ظرفیت‌های خالی تولید، از جمله اقداماتی بود که برای کاهش هزینه‌ها دنبال شد.

هم‌زمان، اصلاح قیمت محصولات موجب شد بخشی از محصولات از زیان خارج شده و حاشیه سود مثبت ایجاد کنند. اجرای پروژه‌های بازمهندسی فرآیندها و استقرار نظام قیمت‌گذاری هدف نیز به مدیریت منسجم‌تر هزینه‌ها کمک کرد.

کیفیت، صادرات و فناوری؛ سه ضلع دیگر بازسازی

در حوزه کیفیت، کاهش مراجعات مشتریان، کاهش عیوب ثبت‌شده و بهبود شاخص‌های خدمات پس از فروش، از روندی مثبت حکایت دارد. در بخش صادرات نیز تعدادی از شرکت‌های زیرمجموعه سایپا، از جمله طیف سایپا، فنرسازی زر، رادیاتور ایران و مالیبل، توسعه صادرات قطعات را دنبال کردند.

اجرای پروژه ERP و استقرار سیستم‌های یکپارچه مدیریتی نیز با هدف افزایش شفافیت، انضباط مالی و بهبود تصمیم‌گیری سازمانی دنبال شد. در بخش منابع انسانی نیز تشکیل کمیته‌های تخصصی انتصابات و حرکت به سمت شایسته‌سالاری، بخشی از برنامه اصلاح نظام مدیریتی بود.

در مجموع، سایپا در سال ۱۴۰۴ تلاش کرد از زیر آوار بحران‌های مالی، ساختاری و عملیاتی خارج شود. کاهش ۷۶ درصدی بدهی‌های بانکی، افزایش سرمایه، کاهش تعهدات معوق، حفظ تولید، کوچک‌سازی ساختار سازمانی و توسعه محصولات جدید، تصویری متفاوت از عملکرد این خودروساز در سال گذشته ارائه می‌دهد.

با این حال، بازسازی سایپا هنوز یک پروژه تمام‌شده نیست. تداوم تولید، تثبیت دستاوردهای مالی، افزایش کیفیت و تبدیل محصولات جدید به پروژه‌های اقتصادی موفق، آزمون‌های اصلی این خودروساز در سال‌های آینده خواهد بود.