پایگاه خبری اسب بخار
مرجع تخصصی اخبار و ویدیو خودرو

اعتراض رانندگان به بیمه و انحصار

رانندگان کامیون در نامه‌ای سرگشاده، بیمه درصدی از کرایه را ناعادلانه و خلاف اصول بیمه‌ای دانستند. آنان خواستار اصلاح فوری این روند و مقابله با انحصار در حمل‌ و نقل جاده‌ای شدند.

در پی برگزاری نشستی در مجمع تشخیص مصلحت نظام با حضور نمایندگان سازمان تامین اجتماعی، سازمان راهداری، فعالان صنفی و شرکت‌های مرتبط، جمعی از رانندگان کامیون با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به رئیس و اعضای این مجمع، نسبت به برخی تصمیم‌ها و رویکردهای مطرح‌ شده در این جلسه ابراز نگرانی کردند. رانندگان در این نامه، دو موضوع «شیوه پرداخت حق بیمه» و «عملکرد شرکت‌های بزرگ مقیاس» را از چالش‌های اساسی حمل‌ و نقل جاده‌ای کشور دانسته‌اند.

بیمه رانندگان؛ طرحی پرهزینه با پیامدهای اجتماعی

رانندگان کامیون در محور نخست نامه خود، طرح پرداخت حق بیمه به‌صورت درصدی از کرایه را مغایر با اصول بیمه‌ای و عدالت اجتماعی ارزیابی کرده‌اند. به گفته آنان، حق بیمه در تمامی مشاغل رقمی مشخص و سالانه است و تبدیل آن به درصدی از کرایه، با توجه به تفاوت میزان کارکرد ناوگان و شرایط فعالیت رانندگان، منجر به نابرابری و فشار مضاعف بر بخش بزرگی از فعالان این صنف خواهد شد.

از نگاه رانندگان مهمتر آنکه انتقال هزینه بیمه به کرایه بار، عملاً به معنای تحمیل هزینه به مصرف‌ کننده نهایی است. موضوعی که نه‌تنها با قانون کار و موازین شرعی همخوانی ندارد، بلکه می‌تواند به افزایش هزینه حمل‌ و نقل و در نهایت رشد قیمت کالاها منجر شود. رانندگان همچنین با اشاره به تجربه‌های گذشته، هشدار داده‌اند که دریافت حق بیمه از طریق بارنامه، پیش‌تر نیز با ضعف نظارت و سوء مدیریت همراه بوده و منابع پرداختی رانندگان بدون سازوکار شفاف، بلااستفاده باقی مانده است.

شرکت‌های بزرگ؛ از ساماندهی تا انحصار

در بخش دوم نامه عملکرد شرکت‌های بزرگ مورد انتقاد جدی قرار گرفته است. رانندگان معتقدند شکل‌ گیری این شرکت‌ها بیش از آنکه بر اساس نیاز واقعی صنعت حمل‌ و نقل باشد، بر پایه انحصار و رانت صورت گرفته است. به گفته آنان ثبت ناوگان رانندگان خود مالک به نام شرکت‌ها، عملاً هویت مستقل مالکان خرد را تضعیف کرده و زمینه نابرابری ساختاری در این بخش را فراهم آورده است.

نکته مهم دیگر، موضوع نرخ‌ شکنی عنوان شده است. رانندگان تأکید دارند که شرکت‌های بزرگ، به دلیل وابستگی درآمدشان به صدور بارنامه و دریافت کمیسیون، انگیزه‌ای برای حفظ نرخ واقعی کرایه ندارند. مسئله‌ای که مستقیماً معیشت رانندگان مستقل را تهدید کرده و به بروز نارضایتی‌های صنفی دامن زده است.

تحلیل؛ چرا صدای رانندگان باید شنیده شود؟

حمل‌ و نقل جاده‌ای ستون فقرات زنجیره تأمین کشور است و رانندگان کامیون، نقشی کلیدی در پایداری اقتصاد و توزیع کالا ایفا می‌کنند. با این حال انباشت تصمیم‌های هزینه‌ زا، نبود شفافیت در سیاست‌ گذاری و ضعف حمایت‌های دولتی این قشر زحمتکش را در شرایطی قرار داده که هر تصمیم نادرست می‌تواند مستقیماً معیشت آنان را هدف قرار دهد. تجربه نشان داده است که سیاست‌های غیر کارشناسی در حوزه بیمه، نرخ‌ گذاری و توزیع بار، نه‌تنها مشکلات را حل نکرده بلکه به تعمیق شکاف میان رانندگان، شرکت‌ها و نهادهای دولتی انجامیده است.

دولت و نهادهای مسئول چه باید بکنند؟

در شرایط کنونی انتظار می‌رود دولت و نهادهای تصمیم‌گیر از جمله سازمان تامین اجتماعی، سازمان راهداری و مجمع تشخیص مصلحت نظام رویکردی حمایتی و مبتنی بر واقعیت‌های میدانی در پیش بگیرند. اصلاح شیوه بیمه رانندگان با تعیین سازوکاری شفاف، عادلانه و مستقل از کرایه، بازنگری جدی در ساختار فعالیت شرکت‌های بزرگ و ایجاد سامانه‌های سراسری و عادلانه توزیع بار تحت نظارت مستقیم دولت، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش رانت و حمایت واقعی از رانندگان بینجامد.

همچنین تعیین نرخ کرایه بر اساس داده‌های واقعی و تضمین اجرای دقیق آن، ضرورتی اجتناب‌ ناپذیر است. بی‌تردید، توجه به «حق‌الناس» و اولویت دادن به معیشت رانندگان زحمتکش نه‌تنها به سود این صنف، بلکه به نفع اقتصاد ملی و ثبات بازار حمل‌ و نقل کشور خواهد بود.