هاتف فرج الهی
۳۱ تیر ۱۴۰۵ | ۱۰:۰۰
اخبار
چین از باتریهای لیتیومی مالیات میگیرد؛ پایان عصر حمایت بیپایان یا آغاز مسابقه فناوری بعدی؟
چین سالها با یارانه، معافیت مالیاتی و سرمایهگذاری گسترده، صنعت باتری و خودروهای برقی را به یکی از قدرتمندترین زنجیرههای صنعتی جهان تبدیل کرد. حالا پکن در حال تغییر مسیر است و از سپتامبر ۲۰۲۶، باتریهای لیتیومیونی، که ستون اصلی صنعت خودروهای برقی هستند، مشمول مالیات مصرف میشوند؛ در حالی که فناوریهایی مانند باتریهای سدیمیون، حالتجامد و پیل سوختی تا پایان ۲۰۲۸ از این مالیات معاف خواهند بود.
به گزارش پایگاه خبری اسب بخار، این تصمیم بیش از آنکه یک تغییر ساده مالیاتی باشد، نشانهای از ورود صنعت باتری چین به مرحلهای تازه است؛ مرحلهای که در آن، دیگر افزایش بیپایان ظرفیت تولید کافی نیست و فناوری، بهرهوری و عبور از نسل فعلی باتریها اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
براساس تصمیم مشترک وزارت دارایی، اداره کل گمرک و اداره مالیات چین، از اول سپتامبر ۲۰۲۶ برای طیفی از باتریها از جمله باتریهای لیتیومیونی، لیتیوم اولیه، نیکل-هیدرید فلزی و باتریهای جریانردوکس وانادیومی، مالیات مصرف ۲ درصدی اعمال میشود. این نرخ از اول سپتامبر ۲۰۲۷ به ۴ درصد افزایش خواهد یافت.
در مقابل، باتریهای سدیمیون، باتریهای حالتجامد و پیلهای سوختی از اول سپتامبر ۲۰۲۶ تا پایان سال ۲۰۲۸ از مالیات مصرف معاف خواهند بود. این معافیت برای برخی فناوریهای پیشرفته سلولهای خورشیدی نیز در نظر گرفته شده است.
در نگاه اول، تفاوت میان مالیات ۲ تا ۴ درصدی و معافیت مالیاتی شاید چندان بزرگ به نظر نرسد، اما در صنعتی که با تولید انبوه، حاشیه سود محدود و رقابت قیمتی شدید فعالیت میکند، همین تفاوت میتواند بر تصمیمهای سرمایهگذاری و مسیر توسعه شرکتها اثر بگذارد.
پکن از صنعت باتری عقبنشینی نکرده است
تفسیر این تصمیم بهعنوان پایان حمایت چین از خودروهای برقی اشتباه است. پکن در واقع در حال تغییر شکل حمایت است.
چین طی بیش از یک دهه، با مجموعهای از سیاستها از جمله یارانه خرید خودروهای برقی، معافیتهای مالیاتی، حمایت از تولید باتری، سرمایهگذاری در زیرساخت شارژ و توسعه زنجیره تأمین مواد اولیه، شرایطی ایجاد کرد که شرکتهای داخلی بتوانند در مقیاسی بسیار بزرگ تولید کنند.
نتیجه این سیاست، شکلگیری یکی از متمرکزترین زنجیرههای صنعتی جهان بود. براساس دادههای آژانس بینالمللی انرژی، چین در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۰ درصد خودروهای برقی جهان و بیش از ۸۰ درصد سلولهای باتری را تولید کرده است. سهم این کشور از تولید مواد فعال کاتدی نیز حدود ۸۵ درصد و از مواد فعال آندی بیش از ۹۰ درصد بوده است.
این ارقام نشان میدهد که چین دیگر در مرحلهای نیست که برای ایجاد یک صنعت نوپا به حمایت بیقیدوشرط نیاز داشته باشد. صنعت باتری این کشور اکنون به اندازهای بزرگ شده که سیاستگذار میتواند بخشی از حمایتهای عمومی را کاهش دهد و همزمان، از ابزار مالیاتی برای تغییر مسیر سرمایهگذاری استفاده کند.
مشکل جدید؛ ظرفیت زیاد، رقابت شدید
موفقیت چین یک پیامد مهم نیز داشته است؛ ظرفیت تولید باتری با سرعتی بالا افزایش یافته و در برخی بخشها از رشد تقاضا جلو زده است.
این در حالی است که آژانس بینالمللی انرژی پیشتر از مازاد ظرفیت قابل توجه در زنجیره باتری چین خبر داده بود. در سال ۲۰۲۳، ظرفیت تولید سلول چین، بهجز بخش لوازم الکترونیکی قابل حمل، بسیار بیشتر از میزان مصرف واقعی بود و ظرفیت نصبشده تولید مواد فعال کاتدی و آندی نیز فاصله زیادی با تقاضای جهانی خودروهای برقی داشت. در چنین بازاری، شرکتها برای حفظ سهم خود ناچار به کاهش قیمت میشوند. نتیجه، رقابتی است که ممکن است به جای افزایش بهرهوری، به جنگ قیمتی و کاهش حاشیه سود منجر شود.
پکن در سال ۲۰۲۶ همزمان با تغییر سیاست مالیاتی باتریها، در حال کاهش برخی حمایتهای صادراتی نیز بوده است. تخفیف مالیات بر ارزش افزوده صادرات باتریها از ۹ درصد به ۶ درصد کاهش یافته و قرار است از ابتدای ۲۰۲۷ بهطور کامل حذف شود؛ اقدامی که بخشی از تلاش گستردهتر چین برای مقابله با مازاد ظرفیت و رقابت مخرب در صنایع فناوری پاک ارزیابی شده است.
چرا سدیمیون و حالتجامد در مرکز توجه قرار گرفتهاند؟
باتریهای لیتیومیونی همچنان فناوری غالب بازار خودروهای برقی هستند و قرار نیست بهسرعت کنار گذاشته شوند. این باتریها طی سالهای گذشته به سطح بالایی از بلوغ صنعتی، کاهش هزینه و مقیاس تولید رسیدهاند. اما وابستگی آنها به زنجیرهای از مواد معدنی و فرآوری متمرکز، یکی از چالشهای مهم آینده است. در همین حال، فناوریهای جایگزین میتوانند برای کاربردهای مشخص مزیتهایی ایجاد کنند.
باتریهای سدیمیون، برای نمونه، بهدلیل استفاده از مادهای فراوانتر و ارزانتر از لیتیوم، پتانسیل کاهش هزینه و کاهش وابستگی به برخی مواد اولیه حساس را دارند. البته چگالی انرژی پایینتر آنها در مقایسه با بهترین باتریهای لیتیومیونی، همچنان یک محدودیت مهم است و همین مسئله باعث میشود همه خودروها گزینه مناسبی برای این فناوری نباشند.
باتریهای حالتجامد نیز وعده افزایش چگالی انرژی و بهبود ایمنی را مطرح میکنند، اما هنوز با چالشهای تولید انبوه، هزینه و دوام مواجهاند. بنابراین معافیت مالیاتی چین را نباید به معنای آماده بودن این فناوریها برای جایگزینی فوری لیتیومیون دانست، بلکه این سیاست میتواند به شرکتها انگیزه بیشتری برای عبور از مرحله آزمایشگاهی و توسعه صنعتی بدهد.
آیا این تصمیم قیمت خودروهای برقی را بالا میبرد؟
در کوتاهمدت، احتمال افزایش هزینه برای بخشی از تولیدکنندگان وجود دارد، اما اثر نهایی این مالیات بر قیمت خودروهای برقی به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله میزان انتقال مالیات به مصرفکننده، حاشیه سود تولیدکننده، قیمت مواد اولیه و شدت رقابت در بازار.
در بازاری مانند چین که رقابت میان خودروسازان بسیار شدید است، شرکتها ممکن است بخشی از این هزینه را خودشان جذب کنند تا قیمت نهایی خودرو افزایش پیدا نکند. بنابراین نمیتوان گفت اعمال مالیات ۲ درصدی بهطور مستقیم به معنای افزایش ۲ درصدی قیمت خودروهای برقی خواهد بود.
از سوی دیگر، معافیت فناوریهای جدید میتواند به مرور، سرمایهگذاری در این بخشها را جذابتر کند. البته این تغییر یکشبه اتفاق نمیافتد. زیرساخت تولید، زنجیره تأمین و دانش فنی باتریهای لیتیومیونی طی سالها شکل گرفته و جایگزینی آن نیازمند زمان و سرمایهگذاری سنگین است.
پیام اصلی چین به صنعت خودرو چیست؟
تصمیم جدید پکن را میتوان بخشی از یک پیام بزرگتر دانست: دوران رشد صرفاً مبتنی بر افزایش ظرفیت تولید به پایان نزدیک میشود.
چین اکنون در مرحلهای قرار دارد که باید از مزیت تولید ارزان و مقیاس بالا، به سمت فناوریهای پیشرفتهتر حرکت کند. در چنین شرایطی، سیاست مالیاتی میتواند به ابزاری برای اصلاح رفتار بازار تبدیل شود.
البته این سیاست بدون ریسک نیست. اگر مالیات جدید در زمانی اعمال شود که بازار با رقابت شدید و حاشیه سود پایین مواجه است، ممکن است فشار بیشتری بر شرکتهای ضعیف وارد کند و به تعطیلی یا ادغام بخشی از تولیدکنندگان منجر شود، اما از نگاه سیاستگذار، همین فرآیند ممکن است بخشی از هدف باشد؛ یعنی کاهش ظرفیتهای ناکارآمد و حرکت به سمت صنعتی متمرکزتر و رقابتیتر.
لیتیوم هنوز بازنده این بازی نیست
با وجود معافیت مالیاتی فناوریهای جدید، نباید تصور کرد چین در حال کنار گذاشتن باتریهای لیتیومیونی است. این فناوری همچنان ستون اصلی صنعت خودروهای برقی و ذخیرهسازی انرژی باقی خواهد ماند و مزیتهای آن در زمینه چگالی انرژی، زیرساخت تولید و تجربه صنعتی بهسادگی قابل جایگزینی نیست.
آنچه در حال تغییر است، نگاه چین به آینده این صنعت است. پکن میخواهد همزمان دو کار انجام دهد: از یک سو، رشد بیضابطه ظرفیت و جنگ قیمتی در صنعت باتری را کنترل کند و از سوی دیگر، شرکتها را به سمت فناوریهایی سوق دهد که میتوانند مزیت رقابتی مرحله بعدی را شکل دهند.
به همین دلیل، مالیات جدید را نباید صرفاً یک هزینه تازه برای باتریهای لیتیومی دانست. این تصمیم بخشی از بازتنظیم بزرگتر صنعت خودروهای برقی چین است؛ صنعتی که زمانی برای رشد به یارانه نیاز داشت، سپس با تولید انبوه جهان را تحت فشار قیمتی قرار داد و حالا باید برای حفظ برتری خود، از مرحله «بیشتر تولید کردن» به مرحله «بهتر و متفاوتتر تولید کردن» عبور کند.
برای صنعت جهانی خودرو، پیام این تحول روشن است: رقابت آینده فقط بر سر تعداد خودروهای برقی یا ظرفیت کارخانهها نخواهد بود؛ نبرد اصلی بر سر این است که چه کسی باتری ارزانتر، ایمنتر، سبکتر و قابل تولیدتر را زودتر به بازار میرساند.
تازه ترین اخبار و ویدیوهای خودرویی را در کانال
تلگرام
و
اینستاگرام
اسب بخار دنبال کنید.
باتری لیتیوم یونی
دیدگاه ها